2 Krallar 14

K. Yahuda Kralı Amatsya (14:1-20)

 Yoaş oğlu Amatsya yirmi dokuz yıl Yahuda’da krallık yaptı (İ.Ö. 796-767; 2Ta.25).

14:1-7   Amatsya’nın krallığı iyi olmasına rağmen, Davut’un krallığının üstünlüğünden yoksundu. Daha çok, babası Yoaş’ın krallığına benziyordu. Çünkü o da babası gibi putperest tapınma yerlerini ortadan kaldırmadı. Amatsya’nın ilk işi babasını öldüren suikastçıları katletmek oldu (12:20,21). Ancak, bu adamların çocuklarını, Yasa’nın Tekrarı 24:16’ya itaat ederek hayatta bıraktı. Aynı zamanda Edom’a karşı, on bin kişiyi öldürerek ve Selah(büyük olasılıkla Petra) isimli kayalık şehri ele geçirerek Edom’a karşı savaştı. Ne yazık ki, geri döndüğünde Edom putlarını da halkın tapınması için yanında getirmişti (2Ta. 25:14).

14:8-14   Gurura kapılan Amatsya, akılsızlık ederek bir güç gösterisinde bulunmak için İsrail Kralı Yehoaş’ı davet etti. Yehoaş bu davete bir benzetmeyle karşılık verdi: “Lübnan’da dikenli bir çalı, sedir ağacına, ‘Kızını oğluma eş olarak ver’ diye haber yollar. O sırada oradan geçen yabanıl bir hayvan basıp çalıyı çiğner.” Çalı Yahuda’dır, yabanıl hayvan ise İsrail ordusu. Amatsya Edom’a karşı kazandığı zaferle tatmin olmalı ve İsrail’e düşmanlık göstererek felaket çağrısında bulunmamalıydı. Amatsya dinlemeyi reddettiğinde, Yehoaş Yeruşalim surlarını yıkarak Yahuda’nın üzerine yürüdü ve krallığın pek çok hazinesini alarak götürdü.

14:15-20   Yahuda ve İsrail arasında bu sıralarda başlayan ve İsrail’in İ.Ö. 722’deki düşüşüne kadar süren bir düşmanlık oldu. Amatsya bir suikasttan kurtulmak için Lakiş’e kaçtı, ama onu takip ederek orada öldürdüler.

L. Yahuda Kralı Azarya (Uzziya) (14:21,22)

 Azarya (Uzziya) Amatsya’nın oğluydu ve elli iki yıl Yahuda’da krallık yaptı (İ.Ö. 792/791 – 740/739; 15:1-7; 2Ta.26).

Yeşaya, Amos ve Hoşea’nın Eski Antlaşma tarihindeki hizmetleri bu dönemde başlar (Yşa.1:1; Hoş.1:1; Amo.1:1).

Amos ve Hoşea kitapları, İsrail’de hüküm süren sosyal ve dini koşulları açıklarlar. Rab bu peygamberler aracılığıyla, gelecek olan felaket konusunda halkı sürekli uyarmış, onları yargının uçurumundan geri dönmeleri için kazanmaya çalışmıştır.

Azarya ilk 24 yıl babasıyla birlikte egemenlik sürdü. Akabe Körfezi’nin kuzeyindeki Eylat’ı inşa etti. Krallığı hakkında daha ayrıntılı kayıtlar 15. bölüm ve 2.Tarihler 26:11’de verilmiştir.

M. İsrail Kralı II.Yarovam (14:23-29)

 Yehoaş oğlu II.Yarovam kırk bir yıl İsrail’de krallık yaptı (İ.Ö. 793/792 – 753).

II.Yarovam’ın krallığının ilk on iki yılı, babası Yoaş’ın (Yehoaş) da kral olduğu döneme rastlar. Yarovam’ın inanç politikasına gelince; bu kral, adaşı Nevat oğlu Yarovam’ın putperestliğini izledi. Politik açıdan Yunus’un peygamberliğiyle uyumlu olarak, eskiden Yahuda’ya ait olan Şam ve Hama kentlerini yeniden İsrail topraklarına kattı. Bu özel peygamberlik Kutsal Kitap’ta kaydedilmemiştir. Adını taşıyan kitabı incelerken önemli olan, Yunus’un hizmetinin zamanını kesin olarak belirten 25. ayettir. Asurlular’ın İsrail’i, Yunus’un konuşmasının sağladığı tövbeden sonra yalnızca kırk ile yetmiş yıl süre ile sürgüne götürdüklerini fark etmek şaşırtıcıdır. II.Yarovam, 13:5’de (14:26,27) sözü edilen kurtarıcı olabilir. 26. ve 27. ayetler, Rab’bin yumuşak sevgisi ve sabrıyla ilgili derin anlayış sağlarlar. 27. ayet şu çerçevede anlaşılmalıdır: İsrail ve Yahuda sürekli ortadan kaldırılmak istendi. Ama Tanrı’nın, Yahudi atalarına verdiği vaatlerle uyumlu olarak, ulus yeniden bir araya getirilerek ülkeye yerleştirilecekti.

 

Kutsal Kitap

1 İsrail Kralı Yehoahaz oğlu Yehoaşın krallığının ikinci yılında Yoaş oğlu Amatsya Yahuda Kralı oldu.
2 Amatsya yirmi beş yaşında kral oldu ve Yeruşalimde yirmi dokuz yıl krallık yaptı. Annesi Yeruşalimli Yehoaddandı.
3 Amatsya RABbin gözünde doğru olanı yaptıysa da atası Davut gibi değildi. Her konuda babası Yoaşı örnek aldı.
4 Ancak alışılagelen tapınma yerleri henüz kaldırılmamıştı ve halk oralarda hâlâ kurban kesip buhur yakıyordu.
5 Amatsya krallığını güçlendirdikten sonra, babasını öldüren görevlileri ortadan kaldırdı.
6 Ancak Musanın Kitabındaki yasaya uyarak katillerin çocuklarını öldürtmedi. Çünkü RAB, ‹‹Ne babalar çocuklarının yerine öldürülecek, ne de çocuklar babalarının yerine. Herkes kendi günahı için öldürülecek›› diye buyurmuştu.
7 Amatsya Tuz Vadisinde on bin Edomlu asker öldürdü. Savaşarak Selayı ele geçirdi ve oraya Yokteel adını verdi. Orası hâlâ aynı adla anılmaktadır.
8 Bundan sonra Amatsya, Yehu oğlu Yehoahaz oğlu İsrail Kralı Yehoaşa, ‹‹Gel, yüz yüze görüşelim›› diye haber gönderdi.
9 İsrail Kralı Yehoaş da karşılık olarak Yahuda Kralı Amatsyaya şu haberi gönderdi: ‹‹Lübnanda dikenli bir çalı, sedir ağacına, ‹Kızını oğluma eş olarak ver› diye haber yollar. O sırada oradan geçen yabanıl bir hayvan basıp çalıyı çiğner.
10 Edomluları bozguna uğrattın diye böbürleniyorsun. Bu zafer sana yeter. Otur evinde! Niçin bela arıyorsun? Kendi başını da, Yahuda halkının başını da derde sokacaksın.››
11 Ne var ki, Amatsya dinlemek istemedi. Derken İsrail Kralı Yehoaş Yahuda Kralı Amatsyanın üzerine yürüdü. İki ordu Yahudanın Beytşemeş Kentinde karşılaştı.
12 İsraillilerin önünde bozguna uğrayan Yahudalılar evlerine kaçtı.
13 İsrail Kralı Yehoaş, Ahazya oğlu Yoaş oğlu Yahuda Kralı Amatsyayı Beytşemeşte yakaladı. Sonra Yeruşalime girip Efrayim Kapısından Köşe Kapısına kadar Yeruşalim surlarının dört yüz arşınlıkfş bölümünü yıktırdı.
14 RABbin Tapınağında ve sarayın hazinelerinde bulduğu altını, gümüşü ve bütün eşyaları aldı. Ayrıca bazı adamları da rehine olarak yanına alıp Samiriyeye döndü.
15 Yehoaşın krallığı dönemindeki öteki olaylar, yaptıkları ve Yahuda Kralı Amatsya ile savaşırken gösterdiği başarılar İsrail krallarının tarihinde yazılıdır.
16 Yehoaş ölüp atalarına kavuşunca, Samiriyede İsrail krallarının yanına gömüldü. Yerine oğlu Yarovam kral oldu.
17 Yahuda Kralı Yoaş oğlu Amatsya, İsrail Kralı Yehoahaz oğlu Yehoaşın ölümünden sonra on beş yıl daha yaşadı.
18 Amatsyanın krallığı dönemindeki öteki olaylar Yahuda krallarının tarihinde yazılıdır.
19 Yeruşalimde Amatsyaya bir düzen kurulmuştu. Amatsya Lakişe kaçtı. Ardından adam göndererek onu öldürttüler.
20 Ölüsü at sırtında Yeruşalime getirildi, Davut Kentinde atalarının yanına gömüldü.
21 Yahuda halkı Amatsyanın yerine on altı yaşındaki oğlu Azaryayı kral yaptı.
22 Babası Amatsya ölüp atalarına kavuştuktan sonra Azarya Eylat Kentini onarıp Yahuda topraklarına kattı.
23 Yahuda Kralı Yoaş oğlu Amatsyanın krallığının on beşinci yılında Yehoaş oğlu Yarovam Samiriyede İsrail Kralı oldu ve kırk bir yıl krallık yaptı.
24 Yarovam RABbin gözünde kötü olanı yaptı ve Nevat oğlu Yarovamın İsraili sürüklediği günahlardan ayrılmadı.
25 İsrailin Tanrısı RABbin, kulu Gat-Heferli Amittay oğlu Yunus Peygamber aracılığıyla söylediği söz uyarınca, Yarovam Levo-Hamattan Arava Gölünefü kadar İsrail topraklarını yeniden ele geçirdi.
26 RAB İsrailin çektiği sıkıntıyı görmüştü. Genç yaşlı herkes acı içinde kıvranıyordu. İsraile yardım edecek kimse yoktu.
27 RAB İsrailin adını yeryüzünden silmek istemiyordu. Onun için, Yehoaş oğlu Yarovam aracılığıyla onları kurtardı.
28 Yarovamın krallığı dönemindeki öteki olaylar, bütün yaptıkları, askeri başarıları, eskiden Yaudiye ait olan Şam ve Hama kentlerini yeniden İsrail topraklarına katışı İsrail krallarının tarihinde yazılıdır.
29 Yarovam ölüp ataları olan İsrail krallarına kavuştu. Yerine oğlu Zekeriya kral oldu. o dönemde topraklarının çoğu bugünkü Suriye’de bulunan küçük bir krallık. Başkenti Gaziantep İli İslahiye İlçesi’ne bağlı Zincirli Köyü’ydü.