Eyüp Giriş


EYÜP

Yazar

William MacDonald


Bu kitap, Tanrı Sözü’nün zenginliğini açık ve kolay anlaşılır hale getirmek için hazırlanan bir Kutsal Kitap yorumudur. Samimi, saygılı, adanmış ve ilmi bir şekilde yazılmıştır. Kişisel tapınma zamanlarınızda ve grupça yapılan Kutsal Kitap çalışmalarınızda kullanmak için uygun bir seçenektir.


This is a Bible commentary that makes the riches of God’s Word clear and easy for you to understand. It is written in a warm, reverent, and devout and scholarly style. It is a good choice for your personal devotions and group Bible study.

© 1995 by William MacDonald, Believer’s Bible Commentary
Christian Missions in Many Lands, Inc.
PO Box 13, Spring Lake, NJ 07762
USA
— All Rights Reserved —


Giriş

“İnsanın durumu ve Tanrı’nın insana nasıl yön verdiği… İşte hiçbir zaman bitmeyecek olan sorunun ilk ve en eski anlatımı. Üzüntülerin en soylusu, barışmanın en yücesi; koro için yazılmış, insanlık yüreği kadar eski bir melodi. Bir yaz gecesi kadar yumuşak, denizleri ve yıldızlarıyla dünya kadar büyük! Ne Kutsal Kitap’ta ne de Kutsal Kitap dışında bu kitabın edebi değerine eşit bir eser yazıldığını sanmıyorum.” — Thomas Carlyle

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Eyüp, Kutsal Kitap’ta kendine özgü bir yere sahip tek kitaptır: Uzun ve şiirsel düzende yazılmış etkileyici bir diyalog, tarihi bir önsöz ve sonsöz arasında, düz yazı halinde yer alan, çok yüzlü geniş bir pırlantaya benzer. İbranice yazılmış olup 1, 2, 32:1-6a ve 42:7-17 bölümleri dışında bütünüyle şiirsel bir kitaptır.

Samuel Ridout, Eyüp Kitabı’nın Kutsal Yazılar’daki yerine ilişkin şu yorumu yapar:

Eyüp Kitabı’nın uzunluğuna ve kapsamına baktığımızda, bu kitabın Tanrı sözünün çok önemli bir bölümü olduğuna karar veririz. Yine de, birçok kişi tarafından ihmal edilmiştir; içeriğini çok yakından tanımamız bile, kuralı bozmayan bir istisnadır. 1

Muhteşem anlatımı, Hıristiyan olmayanların bile dikkatini çeker. Liberaller, yıkıcı teorilerini desteklemek için genellikle “kaynaklar”, “düzeltilmiş yeni baskı” ve “ek metinler” gibi konuları eleştirmeye her zaman hazırdırlar.

Yetenekli bir yazar ve çevirmen olan büyük reformcu Martin Luther, Eyüp Kitabı’nın Kutsal Yazılar’daki, “en muhteşem ve en hayranlık uyandırıcı” kitap olduğunu söylemiştir. Alfred Lord Tennyson, İngiltere’de sarayın resmi şairliği payesine erişmiş bir şair olarak, iyi şiiri fark etme özelliğine sahipti. Eyüp Kitabı için, “Eski ve yeni edebiyatın en büyük şiiridir” demiştir.

Eyüp Kitabı’nın üstün biçimi ve insan koşullarına gösterdiği anlayışa bakarak, günlük konuşmamızın bu kitap aracılığıyla zenginleştirildiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Aşağıdaki ifadeler, Eyüp Kitabı’nın yazıldığı dilden alındığı oldukça açık olan sözcüklerin bazılarıdır. Bunların çoğu, çeşitli dillerde günlük konuşmanın bir parçası haline gelmiş olup doğrudan Eyüp Kitabı’ndan alınmışlardır:

  • Tüylerim ürperdi (4:15b).
  • Yaşamımın bir soluk olduğunu anımsa (7:7a).
  • Canım zora düşecekse düşsün (13:14b).
  • “Eyüp’ün avutucuları.” (16:2’de Eyüp arkadaşlarından “sıkıntı veren avutucular” olarak söz eder.)
  • Adalet yok (19:7).
  • Bir deri bir kemiğe döndüm (19:20).
  • Sıkıntının kökü (19:28).
  • Elinizi ağzınıza koyun (21:5b).
  • Yaşayanlar diyarı (28:13b).
  • Körlere göz, topallara ayak (29:15).
  • Yüzüne tükürmek (30:10b).
  • Akıl yaşta değil baştadır (32:9).
  • Bilgisizce konuşmak (35:16b).
  • Buraya kadar… öteye geçmeyeceksin, gururlu dalgaların şurada duracak (38:11).
  • Ölüm kapıları (38:17a).
  • Savaş kokusunu… uzaklardan duyar (39:25).
  • Toz ve kül içinde tövbe etmek (42:6b).
  • “Oysa ben kurtarıcımın yaşadığını… biliyorum” (19:25) ifadesinin iyi bilinmesinin nedenlerinden biri de, Handel’in Mesih adlı yapıtındaki sözlerin müziksel düzenlemesinde yer alışıdır.
  • “Eyüp sabrı” (Yak.5:11’de “Eyüp’ün nasıl dayandığını duydunuz” olarak geçer) ifadesi Eyüp Kitabı’nda bulunmasa da, günlük konuşmamızın bir parçası haline gelmiştir.

Kitabın içeriğinde ise, Eyüp’ün yaşam, ölüm, sıkıntı ve ölümden sonraki yaşam hakkında ortaya attığı derin soruların tümünün, özlediği Aracı Rab İsa Mesih’te yanıtlandığını görürüz.

II. KİTABIN YAZARI

Yahudi geleneklerine göre yazarı Musa olarak kabul edilse de, Eyüp Kitabı’nın yazarı kesin olarak bilinmemektedir. Bu kitabı, Elihu, Süleyman, Hizkiya, Ezra, İ.Ö. 500-200 yılları arasında yaşadığı sanılan, adı bilinmeyen bir Yahudi ya da Eyüp’ün kendisinin yazdığı düşünülür. Eyüp, kitaptaki olayların ardından yüz kırk yıl daha yaşadığı, olayların ve konuşmaların tümü kendisinin başından geçtiği için, kitabın yazarının o olması olasılığı yüksektir.

III. TARİH

Kitaptaki olaylar ölçü olarak alındığında, Eyüp’ün İbrahim’den önce yaşadığına inanılır. Böylece Eyüp Kitabı’ndaki olaylar, Yaratılış’ın on birinci bölümünün sonlarında başlar. Eyüp’ün, tarihin bu döneminde yaşadığının saptanmasının çeşitli nedenleri vardır. Her şeyden önce, kitapta onun bir Yahudi olduğuna dair hiçbir kayda rastlamayız. Mısır’dan Çıkış Kitabı’ndan ya da Musa’nın Yasası’ndan hiç söz edilmez. Aslında Eyüp’ün kendi ailesinin kâhini (1:5) olduğu açıktır. Bu tür aile kâhinliği, Atalar döneminde görülürdü. Zenginliğin, sığırlara ve diğer hayvan sürülerine göre belirlendiği yaşam biçimi de büyük ölçüde Atalar dönemine aittir. Eyüp iki yüz yıldan fazla yaşadı. Bu süre, İbrahim’den hemen önceki dönemin özelliklerini taşımaktadır. Bilim adamları, aynı zamanda Eyüp Kitabı’ndaki müzik aletlerine (21:12) ve para türlerine (42:11) dikkati çekerek, bu dönemi tarih sırasına göre düzenlerken Yaratılış’ın ilk bölümünde yer aldığını belirtmişlerdir. 2

Yazıldığı tarihe gelince; bilim adamları tarafından Atalar döneminden (İ.Ö. yaklaşık 2100-1900 ) başlayarak, İ.Ö. 2. yüzyıla kadar uzanan bir zaman dilimi içine yerleştirilmiştir (Bu son görüşün sahipleri aşırı liberallerdir ve bu görüşü Eyüp’le hemen hemen aynı döneme ait olan Ölü Deniz Tomarları’yla uzlaştırmak imkânsızdır).

En olası iki dönem, Atalar dönemi ve Süleyman’ın dönemidir. Günümüz Batılı düşünürlerine göre, böyle uzun ve karışık konuşmaların en iyi biçimde saklanabilmesi için konuşulduktan hemen sonra yazılmaları gerekirdi. Yine de, Doğu ve Sami dillerinde ağızdan ağza aktarılan anlatılar, güvenilir oluşlarıyla ünlüdürler.

Kitabın Süleyman’ın dönemine ait olduğuna ilişkin en iyi kanıt, içeriği ve üslubudur: Eyüp Kitabı da Kral Süleyman’ın eserlerinden çok farklı olmayan bir bilgelik yazınıdır. Franz Delitzsch ve Merrill F. Unger gibi tutucu Eski Antlaşma araştırmacıları, kitabın Süleyman’ın dönemine ait olduğu görüşünde birleşirler. Ama eski ve titiz bir sözlü geleneğin dikkate alınmasına izin verdikleri de açıktır. Yazın alanındaki böyle olağanüstü bir durum doğuda anlaşılırken, aynı şeyi batılılardan beklemek zordur.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Eyüp Kitabı’nın yazarı bilinmese de, tanrısal esinle yazıldığına ya da tarihsel kesinliğine ilişkin şüphe bulunmaz. Elçi Pavlus, 1.Korintliler 3:19’da, Eyüp 5:13’ten alıntı yapar: “O, bilgeleri kurnazlıklarında yakalar.” Hezekiel 14:14’te, Eyüp’ten kurgusal bir karakter olarak değil, tarihi bir kişilik olarak söz edilir. Yakup 5:11’de de adı geçmektedir: “Eyüp’ün nasıl dayandığını duydunuz. Rabbin en sonunda onun için neler yaptığını bilirsiniz. Rab çok şefkatli ve merhametlidir.”

Kitabın konusu, insanın çektiği sıkıntının gizemi ve acı çekme sorunudur. Neden tüm insanlar zaman zaman acı çekerler ve özellikle neden doğrular sıkıntı yaşarlar? Eyüp, bir gün içinde, İsa Mesih’in dışında şimdiye kadar yaşamış olan insanların hepsinden daha çok felakete uğramıştır. Rab, Eyüp’ün Kendisi’yle ilişki kurabilme kapasitesini genişletmek için bu acıların Eyüp’ün yaşamına girmelerini sağlamıştır. Belki kitap, Yahudi halkının çektiği acıları özel bir biçimde ima etmeyi de amaçlamıştır.

Yahudiler kahraman bir Mesih yerine acı çeken bir Mesih’i kabul edeceklerse, o zaman acının yalnızca bireysel günahların karşılığı olarak çekilmediğinin gösterilmesi gerekirdi. Doğru olan Mesih, biz doğru olmayanlar uğruna acı çekti.

Bu kitaptaki çeşitli bölümleri Rab İsa’ya uyarlayabiliriz:

  1. 9:33 – “Keşke aramızda bir hakem olsa da, elini ikimizin üstüne koysa!” (Mesih, Tanrı’yla insan arasındaki uçuruma köprü olan Aracı’dır).
  2. 16:8-19 – Eyüp’ün acıları. Bu bölümdeki ifadelerin çoğu Mezmurlar’da Mesih’in çektiği acılara uyarlanmıştır.
  3. 16:21 – “Tanrı kendisiyle insan arasında insanoğluyla komşusu arasında hak arasın diye.” (Rab İsa Mesih, Baba’nın önünde davamızı savunan avukatımızdır).
  4. 19:25,26 – “Oysa ben kurtarıcımın yaşadığını… biliyorum.” (Mesih’in Kurtarıcı ve gelecek olan Kral olarak üstlendiği roller açıkça tanımlanmıştır).
  5. 33:24 – “Onu ölüm çukuruna inmekten kurtar, ben fidyeyi buldum.” (Buradaki “fidye” sözcüğü, “kefaret” sözcüğüyle aynıdır. Mesih’in kefareti aracılığıyla, imanlılar cehennem çukurundan kurtarılmışlardır).

Eyüp Kitabı’ndaki çeşitli ifadelerin bilimsel konuları işaret ettiği söylenir:

  1. Buharlaşma – yağış döngüsü (36:27,28).
  2. Rüzgâr ve hava yönleri (37:9,17).
  3. İnsan bedeninin bileşimi (33:6).
  4. Dünyanın boşlukta durması (26:7).
  5. Okyanus dibi fenomeni (38:16).
  6. Bulut-şimşek ilişkisi (37:11).
  7. Gök cisimlerinin yörüngesi ve yeryüzü üzerindeki etkileri (38:32,33).

 

ANA HATLAR
        Bölüm
I. ÖNSÖZ: EYÜP’ÜN DENENMESİ 1,2.
  A. Birinci Sahne: Ûs Ülkesi 1:1-5
  B. İkinci Sahne: Cennet – RAB’bin Huzuru 1:6-12
  C. Üçüncü Sahne: Ûs Ülkesi – Eyüp’ün Malı ve Soyu Üzerine Gelen Felaket 1:13-22
  Ç. Dördüncü Sahne: Cennet – RAB’bin Huzuru 2:1-6
  D. Beşinci Sahne: Ûs – Eyüp’ün Kendisine Gelen Felaket 2:7-13
II. EYÜP VE ARKADAŞLARI ARASINDAKİ FİKİR TARTIŞMASI 3-31.
  A. Konuşmaların Sırası 3-14.
    1. Eyüp’ün Açılış Ağıtı 3.
    2. Elifaz’ın İlk Konuşması 4,5.
    3. Eyüp’ün Karşılığı 6,7.
    4. Bildat’ın İlk Konuşması 8.
    5. Eyüp’ün Karşılığı 9,10.
    6. Sofar’ın İlk Konuşması 11.
    7. Eyüp’ün Karşılığı 12-14.
  B. Konuşmaların İkinciü 15-21.
    1. Elifaz’ın İkinci Konuşması 15.
    2. Eyüp’ün Karşılığı 16,17.
    3. Bildat’ın İkinci Konuşması 18.
    4. Eyüp’ün Karşılığı 19.
    5. Sofar’ın İkinci Konuşması 20.
    6. Eyüp’ün Karşılığı 21.
  C. Konuşmaların Üçüncüü 22-31.
    1. Elifaz’ın Üçüncü Konuşması 22.
    2. Eyüp’ün Karşılığı 23,24.
    3. 3. Bildat’ın Üçüncü Konuşması 25.
    4. 4. Eyüp’ün Karşılığı 26.
    5. 5. Eyüp’ün Kapanış Konuşması 27-31.
III. ELİHU’NUN MÜDAHALESİ 32-37.
  A. Elihu’nun Eyüp’ün Üç Arkadaşıyla Konuşması 32.
  B. Elihu’nun Eyüp’le Konuşması 33.
  C. Elihu’nun Eyüp’ün Üç Arkadaşıyla İkinci Konuşması 34.
  Ç. Elihu’nun Eyüp’le İkinci Konuşması 35-37.
IV. RAB’BİN AÇIKLAMASI 38:1 – 42:6
  A. Rab’bin Eyüp’e İlk Meydan Okuyuşu 38:1 – 40:2
    1. Sunuş 38:1-3
    2. Cansız Yaratılış Harikalarıyla Meydan Okuma 38:4-38
    3. Canlı Yaratılış Harikalarıyla Meydan Okuma 38:39 – 40:2
  B. Eyüp’ün Karşılığı 40:3-5
  C. RAB’bin Eyüp’e İkinci Meydan Okuyuşu 40:6 – 41:34
    1. Eyüp’ün Bir Erkek Gibi Karşılık Vermeye Davet Edilişi 40:6-14
    2. Eyüp’ün Behemot’u Düşünmeye Davet Edilişi 40:15-24
    3. Eyüp’ün Livyatan’ı Düşünmeye Davet Edilişi 41.
  Ç. Eyüp’ün Alçakgönüllü Karşılığı 42:1-6
V. SON SÖZ: EYÜP’ÜN ZAFERİ 42:7-17
  A. Eyüp’ün Arkadaşları Azarlanır ve Yenilenir 42:7-9
  B. Eyüp Yeniden Bolluğa Kavuşturuluyor 42:10-17
VI. SONUÇ: EYÜP KİTABI’NDAN ALINACAK DERSLER  

1. Samuel Ridout, Job: An Exposition, s.5.

2. Yaratılış, 1-11. bölümler, genellikle yaklaşık İ.Ö. 2000 tarihine denk gelir. Soyların aslı aranıp bulunmak istenirse, bu daha önceki tarihlere de uzanır.