Levililer 11

IV. TEMİZ VE KİRLİ SAYILANLAR (11-15. Bölümler)

Bu beş bölüm, törensel temizlik ve kirlilik konularıyla ilgilidir. Bu konular, Yahudiler için yalnızca ahlaksal yönden değil, aynı zamanda dinsel törenlere katılmayı engelledikleri için yanlış eylemlerdi. Kirli sayılan kişiler, temizlenene kadar törensel açıdan uygunluk taşıyamazlardı. Kutsal bir halk, yaşamının her alanında kutsal olmalıydı. Tanrı, yiyeceği bile, neyin temiz neyin kirli olduğu konusundaki farklılığı resmetmek için kullandı.

A. Temiz ve Kirli Sayılan Yiyecekler (11. Bölüm)

11:1-8   Çatal ve yarık tırnaklı, geviş getiren bir hayvan temizdi. “Çatal ve yarık tırnaklı” ifadesi aynı şeyin iki farklı şekilde söylenişini andırır. Ama sözcüklerin anlamı tırnağın tamamen ayrık olması gerektiğidir. Öküz, sığır, koyun, keçi ve geyik temiz hayvanlar arasındaydı. Domuz, deve, kaya tavşanı, tavşan gibi hayvanlar kirliydi. Bu ayrımın ruhsal uyarlaması, Hıristiyanlar’ın Tanrı’nın sözü üzerinde düşünmeleri (geviş getirmek) ve dünyadan ayrı yürümeleri (yarık tırnak) gerektiğidir.

Ama Tanrı, aynı zamanda bu hayvanların etlerini yasaklamakla halkının sağlığını da korumaktaydı. O tarihlerde buzdolabı yoktu; hayvan çiftliklerinde de antibiyotik kullanılmıyordu.

11:9-12   Pulları ve yüzgeçleri olan bir balık temizdi. Uskumru, yılan balığı ve kabuklu deniz hayvanları gibi balıklar kirliydi. Yüzgeçler, genelde bir Hıristiyan’ı düşman bir dünyaya karşı koruyan zırh örneği olarak görülürler. Pullar ise, Hıristiyan’ı dünya tarafından bozguna uğratılmadan, dünya üzerinde egemen olmasını sağlayan tanrısal gücü simgeler.

11:13-19   Diğer yaratıkları avlayan kuşlar kirliydi. Örneğin kartal, doğan, akbaba, yarasa. (Yarasa kuş değildir, ama İbranice’de kuş olarak çevrilen sözcük, Türkçe’deki anlamından daha geniş bir anlam taşır: “Kanatlı ve uçan”).

11:20-23   20-23. ayetler, kanatlı böceklerin belirli biçimde olanlarıyla ilgilidir. Yalnızca dört ayaklı ve kanatlı olup, ayaklarını sıçramak için kullanan hayvanlar temizdi: Küçük çekirgeler, ağustosböceği, bütün çekirge türleri ve cırcırböcekleri.

11:24-28   Kirli yaratıkların leşine dokunan bir kişi, akşama kadar kirli sayılırdı. Pençelerini yere basarak yürüyen hayvanlar özellikle vurgulanmıştır: Kedi, köpek, aslan, kaplan, ayı vb.

11:29-38   Burada sürüngen hayvanlar tanımlanır – gelincik, fare, tüm kertenkele türleri. Bu hayvanların leşine dokunan kişi akşama kadar kirli sayılırdı. Eğer bu yaratıklardan birinin leşi, bir kabın üzerine düşerse, kap suyla yıkanmalıydı ve akşama kadar kirli sayılırdı, kap topraksa kırılmalıydı. Toprak kaptaki yenebilir herhangi bir yiyecek kirlenirdi ve yenemezdi. İki istisna verilmiştir: Bu hayvanlardan birinin leşi, kaynak ya da su sarnıcının üzerine düşerse, kaynak ya da su sarnıcı temiz sayılacaktı. Eğer ekin tohumunun üzerine düşerse, o tohum temiz sayılacaktı. Ama suya konmuş tohumun içine düşerse, tohum kirlenirdi.

11:39-40   Ölen temiz bir hayvanın leşine bir insan dokunduğunda ya da etini bilmeden yediğinde akşama kadar kirli sayılırdı. Giysileri yıkanmalıydı.

11:41-47   41-43. ayetler, solucan, yılan, kemirgen hayvanlar ve böceklerle ilgilidir. Bu hayvanlardan herhangi birini yiyen, törensel açıdan kirlenirdi. Tanrı, temiz ve kirli yaratıklarla ilgili bu yasayı verirken, kendi kutsallığı ve halkının da kutsal olması gerektiği konusunda dersler vermekteydi (4-47. ayetler).

Markos 7:18,19’da Rab İsa, tüm yiyeceklerin temiz olduğunu bildirdi. Pavlus, şükranla kabul edildiği takdirde hiçbir yiyeceğin reddedilmemesi gerektiğini öğretti (1Ti.4:1-5). Yine de, hastalık bulaştıran yiyecekler, kişi tarafından kültürel açıdan kabul edilemeyen ya da hazmı zor yiyecekler istisna oluştururlar.

 

Kutsal Kitap

1 RAB Musayla Haruna şöyle dedi:
2 ‹‹İsrail halkına deyin ki, ‹Karada yaşayan hayvanlardan şunların etini yiyebilirsiniz:
3 Çatal ve yarık tırnaklı, geviş getiren hayvanların tümü.
4 Ancak geviş getiren ve çatal tırnaklı olan hayvanlardan etini yememeniz gerekenler şunlardır: Deve geviş getirir, ama çatal tırnaklı değildir. Sizin için kirli sayılır.
5 Kaya tavşanı geviş getirir, ama çatal tırnaklı değildir. Sizin için kirli sayılır.
6 Tavşan geviş getirir, ama çatal tırnaklı değildir. Sizin için kirli sayılır.
7 Domuz çatal ve yarık tırnaklıdır, ama geviş getirmez. Sizin için kirli sayılır.
8 Bu hayvanların etini yemeyecek, leşine dokunmayacaksınız, sizin için kirlidir.
9 ‹‹ ‹Suda yaşayan hayvanlardan şunların etini yiyebilirsiniz: Denizde, akarsularda yaşayan pullu ve yüzgeçli canlıların etini yiyebilirsiniz.
10 Denizdeki ve akarsulardaki bütün pulsuz ve yüzgeçsiz canlılar -suda toplu halde yaşayanlar ve ötekiler- sizin için iğrenç sayılır.
11 Bunlar sizin için iğrenç sayılacak. Etlerini yemeyecek, leşlerinden tiksineceksiniz.
12 Suda yaşayan bütün pulsuz ve yüzgeçsiz canlılar sizin için iğrenç sayılacak.
13 ‹‹ ‹Tiksindirici kuşların etini yemeyecek, şunları iğrenç sayacaksınız: Kartal, kuzu kartalı, kara akbaba,
14 çaylak, doğan türleri,
15 bütün karga türleri,
16 baykuş, puhu, martı, atmaca türleri,
17 kukumav, karabatak, büyük baykuş,
18 peçeli baykuş, ishakkuşu, akbaba,
19 leylek, balıkçıl türleri, ibibik, yarasa.
20 ‹‹ ‹Dört ayaklı ve kanatlı böceklerin hepsi sizin için iğrençtir.
21 Ama dört ayaklı ve kanatlı olup ayaklarını sıçramak için kullanan bazılarının etini yiyebilirsiniz.
22 Şunları yiyeceksiniz: Bütün çekirge türleri, küçük çekirge, cırcırböceği, ağustosböceği.
23 Öbür dört ayaklı, kanatlı böceklerin hepsi sizin için iğrenç sayılır.
24 ‹‹ ‹Sizi kirletecek şeyler şunlardır: Aşağıdaki hayvanların leşine dokunan akşama kadar kirli sayılacaktır.
25 Kim aşağıdaki hayvanların leşini taşırsa giysilerini yıkayacak ve akşama kadar kirli sayılacaktır.
26 Çatal tırnaklı ama tırnağı yarık olmayan ve geviş getirmeyen her hayvan sizin için kirlidir. Bunlara dokunan da kirlenmiş sayılır.
27 Dört ayaklı hayvanlardan pençelerini yere basarak yürüyenler sizin için kirlidir. Bunların leşine dokunanlar akşama kadar kirli sayılacaktır.
28 Bunların leşini taşıyanlar giysilerini yıkayacak ve akşama kadar kirli sayılacaktır. Çünkü bu hayvanlar sizin için kirlidir.
29-30 ‹‹ ‹Küçük kara hayvanları içinde sizin için kirli sayılanlar şunlardır: Gelincik, fare, bütün kertenkele türleri -geko, varan, duvar kertenkelesi, düz keler- bukalemun.
31 Sizin için kirli sayılan küçük kara hayvanları bunlardır. Bunların leşine dokunan akşama kadar kirli sayılacaktır.
32 Bunlardan birinin leşi neyin üzerine düşerse onu da kirletir. İster tahta kap, ister giysi, ister deri, ister çul olsun suya konmalıdır. Akşama kadar kirli sayılacak ve akşam temizlenmiş olacaktır.
33 Bunlardan biri toprak kabın içine düşerse, kabın içindekiler kirli sayılacaktır. Toprak kap kırılmalıdır.
34 Toprak kaptaki sulu yiyecek ve her içecek kirli sayılacaktır.
35 Bunlardan birinin leşi neyin üzerine düşerse onu da kirletir. Üzerine düştüğü ister fırın olsun, ister ocak, parçalanmalıdır. Çünkü onlar kirlidir ve sizin için kirli sayılacaktır.
36 Ancak kaynak ya da su sarnıcı temiz sayılacaktır; ama bunların leşine dokunan kirli sayılacaktır.
37 Eğer bu hayvanlardan birinin leşi ekin tohumunun üzerine düşerse, o tohum temiz sayılacaktır.
38 Ama suya konmuş tohumun içine düşerse, tohum sizin için kirlidir.
39 ‹‹ ‹Eti yenen hayvanlardan biri ölürse, leşine dokunan akşama kadar kirli sayılacaktır.
40 Hayvanın leşinden yiyen giysilerini yıkayacak ve akşama kadar kirli sayılacaktır. Leşi taşıyan da giysilerini yıkayacak ve akşama kadar kirli sayılacaktır.
41 ‹‹ ‹Bütün küçük kara hayvanları iğrençtir. Yenmeyecektir.
42 İster karnı üzerinde sürünen, ister dört ayaklı ya da çok ayaklı canlılar olsun, bunların hiçbirini yemeyeceksiniz. Çünkü bunlar iğrençtir.
43 Bunların hiçbiriyle kendinizi kirletmeyin, iğrenç duruma sokmayın, kirli duruma düşmeyin.
44 Tanrınız RAB benim. Kendinizi kutsayın ve kutsal olun. Çünkü ben kutsalım. Küçük kara hayvanlarının hiçbiriyle kendinizi kirletmeyin.
45 Tanrınız olmak için sizi Mısırdan çıkaran RAB benim. Kutsal olun, çünkü ben kutsalım.
46 ‹‹ ‹Kirli olanı temizden, eti yeneni eti yenmeyenden ayırt edebilmeniz için hayvanlar, kuşlar, suda toplu halde yaşayan bütün canlılar ve küçük kara hayvanlarıyla ilgili yasa budur.› ››