Matta 2

2
Matta Bölüm 2

II. KRAL-MESİH’İN İLK YILLARI

A. Yıldızbilimcilerin Kral’a Tapınmak İçin Gelişi (2:2-12)

2:1-2  Mesih’in doğumuyla ilgili kronolojik olayları kolayca karıştırabiliriz. Birinci ayet, Hirodes’in Meryem ve Yusuf’u Beytlehem’de ahırda kaldıkları süre içinde İsa’yı öldürmeye çalıştığını gösteriyor gibi görünebilir, bir araya getirilen kanıt bir ya da iki yıl sonraki zamana işaret eder. Matta, 11. ayetle yıldızbilimcilerin çocuğu bir evde gördüklerini söyler. Hirodes’in iki yaş altındaki erkek çocukların öldürülmesi emri (ayet 16) Mesih’in doğumundan beri geçen zaman içinde belirsiz bir zaman olabilir.

Büyük Hirodes, Esav soyundandı ve Yahudilerin geleneksel düşmanıydı. Yahudiliği kabul etmişti, ama bunun nedeni politik güdü olabilirdi. Krallığının sonuna doğru doğudan bazı yıldızbilimciler Yahudilerin Kralını aramak için geldi. Bu adamlar, ayinlerinin odak noktası doğa olayları olan dinsiz rahipler de olmuş olabilirler. Bilgileri ve olayları önceden kestirme yetilerinden dolayı bu kişiler genellikle krallara danışman olarak seçiliyorlardı. Doğuda nerede yaşadıklarını, kaç kişi olduklarını ve yolculuklarının ne kadar sürdüğünü bilmiyoruz.

Bir şekilde doğudaki yıldız<. tapınmaya geldikleri Kralın doğumunu onlara bildirdi. Mesih’in gelişiyle ilgili olan Eski Antlaşma’daki peygamberlikleri bilmiş olmaları mümkündür. Belki de Balam’ın Yakup’tan çıkacak Yıldız’la ilgili kehanetini (Say.24:17) ve buna bağlı olarak Mesih’in ilk gelişini önceden bildiren yetmiş hafta peygamberliğini biliyorlardı (Dan.9:24,25). Ama bu bilginin onlara olağanüstü bir şekilde ulaştığı görülüyor.

Yıldızın görünüşüne ilişkin çeşitli bilimsel açıklamalar yapıldı. Örneğin, bazıları bunun gezegenlerin birleşmesiyle ilgili olduğunu söylüyor. Ama bu yıldızın yönü oldukça düzensizdi; Kudüs’ten İsa’nın olduğu eve kadar yıldızbilimcilere yol göstererek onların önünden gitti (ayet 9). Sonra durdu. Aslında bu o kadar değişik bir şeydir ki, yalnızca bir mucize olduğu kabul edilebilir.

2:3  Kral Hirodes, Yahudilerin Kralı olacak Bebeğin doğduğunu duyunca çok tedirgin oldu. Böyle bir Bebeğin doğumu huzursuz olan yönetimine karşı bir tehlike olurdu. Bütün Kudüs halkı onunla beraber tedirgindi. Şehrin bu haberi sevinçle kabul etmesi gerekirken, nefret edilen Roma yöneticilerini kızdırma ya da onların hoşnutsuzluk riskini arttırma düşüncesiyle korkuyorlardı.

2:4-6  Hirodes Yahudi din bilginlerini toplayarak Mesih’in nerede doğacağını araştırmaya başladı. “Tüm başkâhinler” başkâhinle oğullarıydı (belki de ailenin diğer üyeleri). “Ulusun din bilginleri” ise Musa’nın Yasa’sında kâhin olmayan uzmanlardı. Yasaları korudular, öğrettiler ve de Sanhedrin’de yargıç olarak hizmet ettiler. Bu kâhinler ve din bilginleri Kralın doğum yeri olarak hemen Mika 5:2’deki “Yahudiye’nin Beytlehem kasabası” olduğunu söylediler. Mika’daki peygamberlik metni bu yeri “Beytlehem Efrata” olarak isimlendirir. Filistin’de birden fazla Beytlehem olduğundan, bu onun Yahuda sınırlarındaki Efrata bölgesinde olduğunu gösterir.

2:7-8  Kral Hirodes, yıldızın göründüğü anı tam olarak öğrenmek için gizlice yıldızbilimcileri çağırdı. Bu gizlilik onun kötü niyetini açığa vuruyordu: doğru çocuğun yerini keşfetmek için bu bilgiye gereksinimi vardı. Gerçek niyetini saklamak için onları çocuğu aramaya gönderdi, buldukları takdirde kendisine haber vermelerini istedi.

2:9  Yıldızbilimciler yola çıktıklarında, doğuda görmüş oldukları yıldız tekrar göründü. Bu, yıldızın onlara doğudaki yolculukları boyunca yol göstermediğine işaret eder. Ama şimdi küçük çocuğun bulunduğu eve kadar onlara yol gösterdi.

2:10  Yıldızbilimcilerin, yıldızı gördüklerinde duydukları olağanüstü sevinci özellikle belirtiyor. Yahudi olmayan bu kişiler Mesih’i gayretle arıyorlardı; oysa Hirodes O’nu öldürmeyi planlıyordu; kâhinler ve din bilginleri kayıtsızdılar; Kudüs halkı ise tedirgindi. Bu tutumlar Mesih’in nasıl kabul edileceğini gösteren kehanetlerdi.

2:11  Yıldızbilimciler eve girdiklerinde çocuğu annesi Meryem’le birlikte gördüler<. Yere kapanarak O’na tapındılar. Armağan olarak altın, tütsü ve mür sundular. Çocuğu annesiyle birlikte görmelerine dikkat edin. Normal bir durumda önce anneden sonra da çocuğundan bahsedilir, ama bu çocuk eşsizdir ve de önceliğin O’na verilmesi gerekir (13, 14, 20, 21 ayetlere bakın). Yıldızbilimciler Meryem’e ve Yusuf’a değil İsa’ya tapındılar (Bu durumda Yusuf’un isminden bile bahsedilmiyor ve bir süre sonra ismi İncil’in içinde geçmeyecek). Hamdımıza ve tapınmamıza layık olan İsa’dır, Meryem ya da Yusuf değil.

Getirdikleri değerli armağanlar çok anlamlıydı. Altın tanrısallığı ve yüceliği simgeler; Kutsal Kişiliğinin mükemmel parıltısını ifade eder. Tütsü yağ veya parfümdür; günahsız mükemmel yaşamın kokusunu ifade eder. Mür ise acı bir bitkidir; dünyanın günahlarını taşıyarak çekeceği acıyı önceden bildirir. Yahudi olmayanların getirdiği armağanlar Yeşaya 60:6’daki sözleri hatırlatır. Yeşaya Yahudi olmayan kişilerin Mesih’e armağanlarla geleceğini önceden bildirmişti ama yalnızca altın ve tütsüden bahsetmişti: “..altın ve günnük getirecekler ve Rab’bin hamdını ilan edecekler.” Niçin mür dahil edilmemişti? Çünkü Yeşaya burada, Mesih’in güçlü ve büyük yücelikle dolu ikinci gelişinden söz ediyordu. O zaman mür olmayacak çünkü o zaman acı çekmeyecek. Ama mür Matta bölümünde yer alıyor, çünkü O’nun ilk gelişinden bahsediliyor. Matta’da Mesih’in çektiği acıları görüyoruz; Yeşaya’da yazılan yücelikler ise gelecektir.

2:12  Yıldızbilimciler, Hirodes’in yanına dönmesinler diye rüyada uyarıldıklarından, yollarına itaatkâr bir şekilde başka bir yoldan devam ettiler. Mesih’le yürekten karşılaşan biri aynı yoldan dönmez. O’nunla gerçek karşılaşma bütün yaşamı değiştirir.

B. Yusuf, Meryem ve İsa’nın Mısır’a Kaçışı (2:13-15)

2:13-14  Rabbimiz bebekliğinden beri ölüm tehlikesi altındaydı. Ölmek için doğduğu belliydi, ama belirlenen zamanda. Tanrı’nın isteğinde yürüyen kişi, işini bitirinceye kadar ölümsüzdür. Rab’bin bir meleği Yusuf’a rüyada göründü ve ailesiyle Mısır’a kaçmasını söyledi. Hirodes “arama ve mahvetme” işine başlamaya hazırdı. Hirodes’in öfkesi sonucu sığınmacı oldular. Orada ne kadar kaldıklarını bilmiyoruz, ama Hirodes’in ölümüyle kendi vatanlarına dönme yolu açılmış oldu.

2:15  Böylece bir Eski Antlaşma peygamberliği daha yeni bir anlam kazandı. Tanrı, Hoşeya peygamber aracılığıyla şöyle demişti: “Oğlumu Mısır’dan geri çağırdım” (Hoş.11:1). Bu ifade iki anlama gelebilir: birincisi, özgün anlamda, Mısır’dan çıkışla İsrail halkının Mısır’dan kurtuluşunu ifade eder. İkincisi, Mesih’in tarihi İsrail’inkiyle yakın bir paralelliktedir. Bu peygamberlik, Mesih’in Mısır’dan İsrail’e dönmesi ile gerçekleşmiştir.

Rab doğruluk içinde hüküm sürmek için geri döndüğü zaman, Mısır bin yıllık devredeki bereketi paylaşan ülkeler arasında olacaktır (Yşa.19:21-25; Tes.3:9,10; Mez.68:31). İsrail’in geleneksel düşmanı olan bu halk niçin bu kadar çok kayırılacaktı? Rab İsa’ya sundukları sığınağa karşın duyulan Kutsal minnettarlığın bir işareti olabilir miydi?

C. Hirodes Beytlehem’deki Bebekleri Katlediyor (2:16-18)

2:16  Yıldızbilimciler geri dönmeyince, Hirodes küçük kralın yerini bulma planında aldatıldığını anladı. Öfke içinde Beytlehem ve tüm yöresinde bulunan iki ve daha küçük yaştaki erkek çocukların öldürülmesini emretti. Öldürülen çocukların sayısı tahmine göre değişiyor; bir yazar aşağı yukarı yirmi altı olduğunu öne sürüyor. Yüzlerce çocuğun öldürülmüş olması mümkün değildir.

2:17-18  Çocukların öldürülmesini izleyen ağlayış sesleri Yeremya Peygamberin sözlerinin yerine gelmiş olduğunu gösterir:

Rab şöyle diyor:

“Ramah’ta bir ses duyuldu,
ağlayış ve acı feryat sesleri!
Çocukları için ağlayan Rahel,
teselli edilmek istemiyor.
Çünkü onlar yok artık!” (Yer.31:15)

Peygamberlikte, Rahel İsrail halkını temsil ediyor. Halkın acısı Ramah’a (katliamın olduğu Beytlehem yakınında) gömülmüş olan Rahel’e atfediliyor. Acı çeken anne babalar mezarından geçerken, Rahel’in onlarla ağladığı düşünülüyor. Hirodes, küçük Rakibini bertaraf etme konusunda bir sonuç alamadı, ama yazılı tarihe kötü ve acımasız biri olarak geçti.

D. Yusuf, Meryem Ve İsa Nasıra’ya Yerleşiyor (2:19-23)

Hirodes’in ölümünden sonra Rab’bin bir meleği Yusuf’a geri dönmenin emniyetli olacağını söyledi. İsrail diyarına gelince, Hirodes’in yerine oğlu Arhalas’ın Yahudiye kralı olarak tahta geçtiğini duydu. Yusuf bu riski göze almada tereddütlüydü ve korkularını Tanrı’nın rüyada doğrulamasıyla, kuzeydeki Celile bölgesine gitti ve Nasıra’ya yerleşti.

Matta bize bu bölümde dördüncü kez peygamberliğin yerine gelmiş olduğunu hatırlatıyor. Peygamberlerin hiçbirinden ismen bahsetmiyor, ama Mesih’in Nasıralı diye çağrılacağını peygamberlerin önceden haber verdiğini söylüyor. Bunu hiçbir Eski Antlaşma ayeti doğrudan söylemiyor. Birçok araştırmacı Matta’nın Yeşaya 11:1’deki ayete atıfta bulunduğunu iddia eder: “Yesse’nin kütüğünden filiz çıkacak ve kökünden bir fidan meyve verecek.” İbranicede netzer “Filiz” demektir, ama bu ilişki uzak görünüyor. Bir başka açıklama ise “Nasıralı” herkesin horladığı Nasıra kentinde oturana denirdi. Natanyel bunu herkesçe bilinen şu soruyla ifade ediyor, “Nasıra’dan iyi bir şey çıkabilir mi?” (Yu.1:46). Bu “önemsiz” kente yağdırılan hakaret orada oturanlara da mal edildi. Bunun için 23. ayet “O’na Nasıralı denecektir” dediği zaman O’nun küçümseneceğini demek istiyor. İsa’nın Nasıralı çağrılacağına dair hiçbir peygamberlik sözü bulamasak da, O’nun “insanlar tarafından hor görülüp reddedileceğini anlatan sözler” (Yşa.53:3) buluruz. Bir başkası da insanların O’nu insan değil bir toprak kurdu gibi hor görüp reddedeceğini söyler (Mez.22:6). Bu nedenle peygamberler tam anlamıyla bu sözcükleri kullanmamışlarsa da, bunun pek çok peygamberliğin ruhu olduğu yadsınamaz.

Yüce Tanrı’nın beden alıp dünyaya geldiğinde hakarete uğraması kendisine lakap takılması şaşırtıcıdır. O’nu izleyenler de O’na yapılan hakareti paylaşma ayrıcalığına sahiptirler (İbr.13:13).

 

Kutsal Kitap

1 İsa’nın Kral Hirodes devrinde Yahudiye’nin Beytlehem Kenti’nde doğmasından sonra bazı yıldızbilimciler doğudan Yeruşalim’e* gelip şöyle dediler: “Yahudiler’in Kralı olarak doğan çocuk nerede? Doğuda O’nun yıldızını gördük ve O’na tapınmaya geldik.”
2 (SEE 2:1)
3 Kral Hirodes bunu duyunca kendisi de bütün Yeruşalim halkı da tedirgin oldu.
4 Bütün başkâhinleri ve halkın din bilginlerini* toplayarak onlara Mesih’in nerede doğacağını sordu.
5 “Yahudiye’nin Beytlehem Kenti’nde” dediler. “Çünkü peygamber aracılığıyla şöyle yazılmıştır:
6 ‘Ey sen, Yahuda’daki Beytlehem, Yahuda önderleri arasında hiç de en önemsizi değilsin! Çünkü halkım İsrail’i güdecek önder Senden çıkacak.'”
7 Bunun üzerine Hirodes yıldızbilimcileri gizlice çağırıp onlardan yıldızın göründüğü anı tam olarak öğrendi.
8 “Gidin, çocuğu dikkatle arayın, bulunca bana haber verin, ben de gelip O’na tapınayım” diyerek onları Beytlehem’e gönderdi.
9 Yıldızbilimciler, kralı dinledikten sonra yola çıktılar. Doğuda görmüş oldukları yıldız onlara yol gösteriyordu, çocuğun bulunduğu yerin üzerine varınca durdu.
10 Yıldızı gördüklerinde olağanüstü bir sevinç duydular.
11 Eve girip çocuğu annesi Meryem’le birlikte görünce yere kapanarak O’na tapındılar. Hazinelerini açıp O’na armağan olarak altın, günnük ve mür* sundular.
12 Sonra gördükleri bir düşte Hirodes’in yanına dönmemeleri için uyarılınca ülkelerine başka yoldan döndüler.
13 Yıldızbilimciler gittikten sonra Rab’bin bir meleği Yusuf’a rüyada görünerek, “Kalk!” dedi, “Çocukla annesini al, Mısır’a kaç. Ben sana haber verinceye dek orada kal. Çünkü Hirodes öldürmek için çocuğu aratacak.”
14 Böylece Yusuf kalktı, aynı gece çocukla annesini alıp Mısır’a doğru yola çıktı.
15 Hirodes’in ölümüne dek orada kaldı. Bu, Rab’bin peygamber aracılığıyla bildirdiği şu söz yerine gelsin diye oldu: “Oğlumu Mısır’dan çağırdım.”
16 Hirodes, yıldızbilimciler tarafından aldatıldığını anlayınca çok öfkelendi. Onlardan öğrendiği vakti göz önüne alarak Beytlehem ve bütün yöresinde bulunan iki ve iki yaşından küçük erkek çocukların hepsini öldürttü.
17 Böylelikle Peygamber Yeremya aracılığıyla bildirilen şu söz yerine gelmiş oldu:
18 “Rama’da bir ses duyuldu, Ağlayış ve acı feryat sesleri! Çocukları için ağlayan Rahel Avutulmak istemiyor. Çünkü onlar yok artık!”
19 Hirodes öldükten sonra, Rab’bin bir meleği Mısır’da Yusuf’a rüyada görünerek, “Kalk!” dedi, “Çocukla annesini al, İsrail’e dön. Çünkü çocuğun canına kıymak isteyenler öldü.”
20 (SEE 2:19)
21 Bunun üzerine Yusuf kalktı, çocukla annesini alıp İsrail’e döndü.
22 Ama Yahudiye’de Hirodes’in yerine oğlu Arhelas’ın kral olduğunu duyunca oraya gitmekten korktu. Rüyada uyarılınca Celile bölgesine gitti.
23 Oraya varınca Nasıra denen kente yerleşti. Bu, peygamberler aracılığıyla bildirilen, “O’na Nasıralı denecektir” sözü yerine gelsin diye oldu.