Süleyman’ın Özdeyişleri 2

B. Bilgeliğin Yolları (2. Bölüm)

2. bölümde Süleyman, oğlundan bilgeliğin yollarında yürümesini ister. İlk dört ayet, Tanrı’nın bilgeliğine sahip olma koşullarından söz eder. Kişi, bilgeliği bütün yüreğiyle arama konusunda gayretli olmalıdır. Bölümün tamamında, bilgelik ve anlayışın verileceği vaadi yer alır. Yirmi iki ayet, İbrani alfabesindeki yirmi iki harfin karşılığıdır.

2:1   Önce, oğla babasının öğretişine kulak vermesi ve buyruklarını kabul etmesi için ısrar edilir. Özdeyişler yüreğimizde saklamamız amacıyla yazılmışlardır.

2:2   Kulak, yürek ya da zihin açık olmalıdır. Oğul dikkatli bir dinleyici olmak zorundadır. Konuşması beklenmez. Modern danışmanlıkta olduğu gibi, sorunlarını anlatması söylenmez; aksine diğerlerinin bilgece öğütlerine kulak vermelidir.

2:3,4   Eğer üstün değerleri yürekten ayırt etmeye yönelirse, aklı onu çağırır. Amacın ciddiyeti çok önemlidir. Peşinden koştuğumuz şeylere sahip olduğumuz gerçeği, dünyasal bir yasadır.

İhtiyacımız olan şey, saklı hazineler ya da gümüş arayan kişilerin gayretine sahip olmaktır. Ancak ne yazık ki, insanlar genellikle ruhsal zenginliklerden çok maddesel zenginlikleri elde etmek için gayret gösterirler.

2:5   Ancak gerçekten arayanlar O’nun sonunda bulacaklardır. Tanrı’yla doğru bir ilişkiye sahip olmak ve onu gerçekten tanımak için istek duyanlar asla hayal kırıklığına uğramazlar. Bu nedenle, ilk kilise babalarından biri, Tanrı’yı arayan kişinin O’nu bulmuş olduğunu söyler. Mesih kendisine iman eden herkese Baba’yı açıklar. Mesih’i bilmek, Tanrı’yı bilmektir.

2:6   Mesih’e iman aracılığıyla kurtarıldıktan sonra, sıra RAB’den tanrısal bilgelik almaya gelir. O bize nasıl doğru düşüneceğimizi, nasıl değerlendireceğimizi, yanlışı ve doğruyu birbirinden nasıl ayıracağımızı ve tanrısal anlayışı nasıl geliştireceğimizi öğretir.

2:7   O, doğrular için kusursuz bilgeliğin zengin hazinelerini sağlar. Dürüst yaşayanları korumak için onlara kalkan olur.

2:8   Temiz ve ahlâklı bir yaşam sürenlerin adımlarını korur. O’nun kutsalları günahın ardında bıraktığı acı ve acılıktan kaçınırlar. “Tanrı’nın seçilmiş dostlarının gelişleri ve gidişleri, güvenlik ve esenlik içindedir” (Knox).

2:9   Bu ayet 5’inci ayete benzer. Her ikisi de “o zaman” sözcüğüyle başlar ve Tanrı bilgisini gayretle arayan kişileri sıralar.

Tanrı’nın isteğini bilmeyi ve yerine getirmeyi arzulayan kişi, doğru davranışları, dürüst eylemleri ve içtenliği öğrenecektir – kısaca, doğru yolu seçecektir.

2:10   Bunun gerçekleşmesinin nedeni, bilgeliğin kişinin zihnini ya da yüreğini denetimi altına alması ve bilgelikle dolan yüreğin bilgiden zevk almasıdır. Gerçek imanlı için Tanrı’nın buyrukları sıkıcı değildir. Mesih’in boyunduruğu kolay, yükü hafiftir.

2:11   Sağgörü ya da bilgece kararlar alma yeteneği bir kişiyi kötü yoldan koruyacaktır. Kusursuz yargı bizi kötü kişilerle bir arada olmaktan kurtarır. Hiçbirimiz her gün ruhsal, fiziksel ve ahlâksal tehlikelerden nasıl korunduğumuzun farkına varmayız. Hıristiyan, iyi korunan bir yaşamın tadını çıkartır. Tutkunun neden olduğu çürümüşlükten kurtarılmıştır.

2:12   Kötü insanlarla ortaklıktan kurtarıldık (12-15. ayetler) ve ahlâksız kadınlardan uzağız (16-17. ayetler).

Öncelikle gerçekleri çarpıtan tanrısızlardan kurtarıldık. Bu kişilerin sözleri kesinlikle güvenilmezdir.

2:13-15   Onlar suçun ve ahlâksızlığın karanlık yollarında yürümek için iyi aydınlatılmış caddelerden ayrılırlar.

Kötülük yapmaktan zevk alırlar ve her şeyi altüst eden günahlı yollarında yürümekten hoşlanırlar.

Dolambaçlı yolları izlerler, yaşayışları çarpıktır.

2:16   Bilgelik yalnızca bu tür kişilerle beraberlikten korumakla kalmaz, aynı zamanda ahlâksız kadının pençelerinden de kurtarır. Bu kadın, bir fahişe ya da tanrısız dünyanın sahte dinlerinden biri olarak algılanabilir.

Yöntemi dalkavukçadır: “Evinde gereken takdiri görmüyorsun. Oysa öylesine yakışıklı ve yeteneklisin ki! Sevgiye ve anlayışa ihtiyaç duyuyorsun. Bütün bunları sana verecek kişi benim.”

2:17   Gençken evlendiği eşine sadık değildir. Tanrı’nın önünde içtiği andı hatırlamamaktadır. “Tanrı’nın önünde içilen ant” On Buyruk’a, özellikle de zinayı yasaklayan yedinci buyruğa işaret ediyor olabilir.

2:18   18’inci ayetin ilk tümcesi, “O kadının evi insanı ölüme götürür” ya da, “Kadının evi olan ölüme götürür” olarak çevrilebilir. Bir araya getirildiklerinde ortaya çıkan düşünce şudur: Kadının evi ölüme götürür. Bu nedenle, bu eve girenler mezara doğru kaymaktadırlar. Yolları ölüme götürür. Bu nedenle, onun iradesini izleyenler çok geçmeden dünyadan ayrılmış ruhların bulunduğu yere gideceklerdir. Bir gün herkes öleceğinden, ölüm burada tüm ölümlülerin ortak yazgısı olmanın ötesinde bir anlam taşımakta ve sonsuz ölüme götüren ahlâksal ölüm kastedilmektedir.

2:19   Bir kez bu kadın tarafından tuzağa düşürülen kişi için kaçmak neredeyse imkansız gibidir. Ayet kadına gidenlerden hiçbirinin geri dönme umudu olmadığını belirtir gibi görünmektedir. Ancak Kutsal Kitap’taki pek çok ifade, genel kurallar olarak anlaşılmalıdır. Bazı istisnalar olabilir. Burada söz konusu olan da budur. Kadınla ilişkiye alışmış olan kişi için tekrar doğru yola dönmek oldukça zordur.

2:20   20’nci ayeti, 11’inci ayetle birleştirelim. Bilgelik yalnızca kötü insanlardan ya da yabancı kadından korumaz, aynı zamanda değerli ve doğru kişilerle birlikteliği teşvik eder.

2:21,22   Musa’nın Yasası altındaki saygın kişiler –doğru ve dürüst– Kenan ülkesinde güvenli bir yerle ödüllendirilirlerdi. Yeni Antlaşma’da ise, yeryüzündeki bu maddesel bereketlerin, yerini gökteki ruhsal bereketlere bıraktıklarını görürüz. Ancak doğruluk ve yasalara uyumun hem bu yaşamda, hem de gelecek yaşamda ödüllendirileceği gerçeği değişmez.

Kötüler bereket ülkesinden sökülüp atılacaklardır. Hainlerin bereket ülkesindeki mirasları kalıcı değildir.

 

Kutsal Kitap

1-2 Oğlum, bilgeliğe kulak verip
Yürekten akla yönelerek
Sözlerimi kabul eder,
Buyruklarımı aklında tutarsan,
3 Evet, aklı çağırır,
Ona gönülden seslenirsen,
4 Gümüş ararcasına onu ararsan,
Onu ararsan define arar gibi,
5 RAB korkusunu anlar
Ve Tanrıyı yakından tanırsın.
6 Çünkü bilgeliğin kaynağı RABdir.
Onun ağzından bilgi ve anlayış çıkar.
7 Doğru kişileri başarıya ulaştırır,
Kalkanıdır dürüst yaşayanların.
8 Adil olanların adımlarını korur,
Sadık kullarının yolunu gözetir.
9 O zaman anlarsın her iyi yolu,
Neyin doğru, haklı ve adil olduğunu.
10 Çünkü yüreğin bilgelikle dolacak,
Zevk alacaksın bilgiden.
11 Sağgörü sana bekçilik edecek
Ve akıl seni koruyacak.
12 Bunlar seni kötü yoldan,
Ahlaksızın sözlerinden kurtaracak.
13 Onlar ki karanlık yollarda yürümek için
Doğru yoldan ayrılırlar.
14 Kötülük yapmaktan hoşlanır,
Zevk alırlar kötülüğün aşırısından.
15 Yolları dolambaçlı,
Yaşayışları çarpıktır.
16-17 Bilgelik, gençken evlendiği eşini terk eden,
Tanrının önünde içtiği andı unutan ahlaksız kadından,
Sözleriyle yaltaklanan
Vefasız kadından seni kurtaracak.
18 O kadının evi insanı ölüme,
Yolları ölülere götürür.
19 Ona gidenlerden hiçbiri geri dönmez,
Yaşam yollarına erişmez.
20 Bu nedenle sen iyilerin yolunda yürü,
Doğruların izinden git.
21 Çünkü ülkede yaşayacak olan doğrulardır,
Dürüst kişilerdir orada kalacak olan.
22 Kötüler ülkeden sürülecek,
Hainler sökülüp atılacak.