Süleyman’ın Özdeyişleri 20

20:1   Şarabın insanı rezil ettiği bilinmektedir. Buradaki düşünce, şarabın insanı alaycı, içkinin de gürültücü yaptığıdır.

Şarap üzümden yapılır ve güçlü bir içkidir; insanı yoldan saptırır. Kişi içkiye topluma uymak için başlar, ama bunun sonu alkolikliktir. Bu bağımlılığından vazgeçmeyi dener, ama sanki zincire vurulmuş gibidir. Terk edilemeyecek bağımlılık yoktur, yeter ki insan kurtulmak istesin.

20:2   Bir kral kızdığında çevresine korku salar. Öfkesi genç bir aslanın kükreyişine benzer. Onu kızdıran, canından olur.

Bizim almamız gereken ders Romalılar 13:4’te bulunur: “Çünkü yönetim, senin iyiliğin için Tanrı’ya hizmet etmektedir. Ama kötü olanı yaparsan, kork! Yönetim, kılıcı boş yere taşımıyor; kötülük yapanın üzerine Tanrı’nın gazabını salan öç alıcı olarak Tanrı’ya hizmet ediyor.”

20:3   Onurlu kişi çekişmeden uzak durur. Akılsız kişi, biriyle kavga etmedikçe mutsuzdur.

20:4   İsrail’de çift sürme zamanı Kasım ve Aralık aylarıdır; bu aylarda rüzgar genellikle kuzeyden eser. Tembel kişi boş boş oturmasına bahane olarak soğuk havayı gösterir. Çift sürmeden ekim gerçekleşemez. Ekim olmadan da hasat elde edilemez.

20:5   Kişinin düşünce ve niyetleri genellikle zihninin derinliklerinde gizlidir. Onları yüzeye çıkartmaz. Ama sağduyulu kişi bilgece sorularla bunları açığa çıkarmayı bilir. Örneğin, iyi bir danışman, çarpık düşüncelerini ışığa çıkarmak ve çözüm bulmak için kişiye yardım edebilir.

20:6   Sadık olduğunu söyleyen birçok kişi bulunmasına rağmen, gerçekten sadık birini bulmak zordur. İnsanların gerçek kimlikleriyle diğer insanlar tarafından bilinen kimlikleri farklıdır.

20:7   Doğru kişi dürüstlükle yürür. Çocukları soylu bir mirasa kavuşur ve babalarının yaşamını örnek alarak bundan yararlanırlar.

20:8   Yargı kürsüsünde oturan kral, kötülüğü gözleriyle ayıklar. Mesih yargı kürsüsünde oturduğunda, bütün kötülükleri ayıklayacaktır.

20:9   Hiç kimse kendi çabalarıyla günahtan arınamaz. Kim, “Yüreğimi pak kıldım, günahımdan arındım” diyebilir? Eğer bir insan pak olduğunu düşünüyorsa mutlaka aldatılmıştır.

Ancak Mesih’in değerli kanı sayesinde günahlarımızdan arınabiliriz. Gerçek imanlılar, “Kaftanlarını Kuzu’nun kanında yıkamış, bembeyaz etmişlerdir” (Va.7:14).

Özgürlüğümüzü satın alan kan,
Bize koyu kırmızı lekelerden temizledi.
Yeryüzünü ve cehennemi bu kanın temizleyemeyeceği
Bir günahı göstermeye davet ediyoruz.
Augustus M. Toplady

20:10   Rab hileli tartıdan da, hileli ölçüden de tiksinir. Bu, başkalarının zararına kullanılan her türlü alet için geçerlidir. Eti tartan kasabın parmağını terazide tutması da iğrençtir.

20:11   Bir kişi karakterini çocukluğundaki davranışlarıyla açığa vurur. Bazı çocuklar iyi, bazıları kötü huyludur. Bu karakter özelliklerini ileriki yaşlara da taşırlar.

20:12   İşiten kulağı da gören gözü de RAB yaratmıştır. Kulak ve gözler O’na aittir ve O’nun yüceliği için kullanılmalıdır.

20:13   Uykuyu seversen yoksullaşırsın. Kalk ve işe git. Kiranı ödemek, yiyecek satın almak ve Tanrı işine vermek için para kazan.

20:14   Bu ayette anlatılan, eski bir müşteri hilesidir. Kullanılmış bir araba satın alacağı zaman, çarpma sonucu oluşmuş çukurları göstererek yüksek sesle şikayet eder. Aşınmış lastiklere, gürültü çıkaran motora ve iğrenç rengine dikkat çeker ve şöyle der: “Hiçbir işe yaramaz.” Satıcı malının bir hurda yığını olduğunu fark etmemiştir; safça ücreti düşürür. Müşteri parayı öder ve sonra arkadaşlarına giderek yaptığı harika pazarlıkla övünür.

20:15   Kişinin bol bol altını ya da mücevheri olabilir, ama en değerli şey, bilgece konuşmadır.

20:16   Tanımadığı birine kefil olanın giysisini al; bir yabancı için yapıyorsa bunu, giysisini rehin tut. Tanımadığı kişilere kefil olan kişi akılsızdır. Eğer bu kişiyle ilişkiniz varsa, iflas ettiği taktirde korunabilmeniz için size yeterince maddi teminat sağladığından emin olun. Bu öğüt özellikle, kefil olunan kişi yabancı ve ahlâksız biriyse geçerlidir.

20:17   Hileyle kazanılan yiyecek insana önce tatlı gelir, ama sonra ağza dolan çakıl gibidir. Bu ayet, vergi iadelerini tahrif etmek, masraf hesaplarını saptırmak, müfettişlere rüşvet vermek, etiketlerle oynamak ve varolmayan ürünlerin reklamını yapmak gibi eylemleri yargılar.

20:18   Tasarılarımızı danışarak yapmak her zaman yararlıdır. Hiçbir general diğer askeri uzmanlara danışmadan savaş kararı almaz.

20:19   Dedikoducu sır saklayamaz. Bu nedenle ağzı gevşek olanla arkadaşlık etme. Çünkü başkalarının sırlarını nasıl sana açıklıyorsa, aynı şekilde başkalarına da senin sırlarını açıklayacağından emin olabilirsin.

20:20   Musa’nın yasasına göre anne babayı lanetlemek büyük bir suçtu (Çık.21:17). Bu gerçek, günümüz gençlerinin anne babalarına düşmanca davranmalarına engel olmalıdır. Bu acılık çözümlenmedikçe sonuç, geçici karmaşa ve ruhun sonsuz yıkımı olacaktır.

20:21   Kaybolan oğul mirastan kendisine düşen payı çabucak aldı, ama aynı şekilde çabucak da yitirdi. Ancak bu özdeyiş, aynı zamanda çabuk zengin olma planları konusunda da gerçekleri yansıtır. Kolay gelen, kolay gider.

20:22   Düşmanlarınızdan öç almayı dilemeyin. Öç, Rab’bindir. Rab’bi bekleyin. Sizi kurtaracak ve haklılığınızı ortaya koyacaktır.

20:23   Adam Clarke, bir müşteriye ipek kumaş ölçtüğünde kumaşı germesini öneren bir ipek tüccarıyla çalışmıştı. Adam’ın yanıtı şöyle oldu: “Sizin ipeğiniz gerilebilir, ama benim vicdanım gerilmeyecektir.” Tanrı, Adam Clark’ı yıllar sonra çok kullanılan bir Kutsal Kitap yorumunu yazmakla ödüllendirdi.

20:24   Bu ayet Tanrı’nın Egemenliği’ni vurgular. Her ne kadar ikisi de gerçek olsa bile, vurguladığı, insanın özgür iradesi değildir. Buradaki düşünce, Tanrı’nın insan ilişkilerine egemen olduğudur. O bizim için neyin iyi olduğunu bilir. Bu nedenle bizi yönlendirmesi için O’na bakmalı ve kendi yazgımızın efendileri olmaya, kendi yolumuzdan gitmeye çalışmamalıyız.

20:25   Düşünmeden adakta bulunmak sakıncalıdır. Bir şeyi Rab’be adadıktan sonra o konudaki düşüncemizin değişmesi tehlikelidir. Bir adakta bulunmadan önce kişi bunu yerine getireceğinden ve bu konudaki kararlılığından emin olmalıdır.

20:26   Bilge kral kötüleri hoş görmez. Onları harman döver gibi cezalandırır; kötüleri doğrulardan ayıklar, onları mahkemeye götürerek cezalandırır.

20:27   Bu ayette yer alan “insanın ruhu” ifadesi genellikle vicdanı tanımlamak için kullanılır. Vicdan bize Tanrı tarafından verilmiştir ve bir lamba görevi görür; düşüncelerimizi, niyetlerimizi, sevgimizi ve eylemlerimizi aydınlatır. Düşüncelerimizi ve niyetlerini onaylar ya da bizi azarlar (Bk. Rom.2:14-15).

20:28   Sevgi ve sadakat kralın güvencesidir. Konumuna baskı kurarak değil, sevgiyle yükselmiştir.

20:29   Gençlerin görkemi güçleri, yaşlıların onuru ağarmış saçlardır. Ağarmış saç kişinin bilgelik ve deneyimini gösterir. Her kilise hem hizmet için güce, hem de bilgece öğüt için deneyime gereksinim duyar.

20:30   Yaralayan darbeler kötülüğü temizler, kötek iç varlığın derinliklerini paklar.

Bu özdeyiş, kötü ahlâkın terbiyesinde fiziksel cezanın değerini belirtmektedir. Bir çocuk, annesinin cüzdanından para çaldığında yediği dayağın acısını unutmaz.

 

Kutsal Kitap

1 Şarap insanı alaycı, içki gürültücü yapar,
Onun etkisiyle yoldan sapan bilge değildir.
2 Kralın öfkesi genç aslanın kükreyişine benzer,
Onu kızdıran canından olur.
3 Kavgadan kaçınmak insan için onurdur,
Oysa her ahmak tartışmaya hazırdır.
4 Sonbaharda çift sürmeyen tembel,
Hasatta aradığını bulamaz.
5 İnsanın niyetleri derin bir kuyunun suları gibidir,
Akıllı kişi onları açığa çıkarır.
6 İnsanların çoğu, ‹‹Vefalıyım›› der.
Ama sadık birini kim bulabilir?
7 Doğru ve dürüst bir babaya
Sahip olan çocuklara ne mutlu!
8 Yargı kürsüsünde oturan kral,
Kötülüğü gözleriyle ayıklar.
9 Kim, ‹‹Yüreğimi pak kıldım,
Günahımdan arındım›› diyebilir?
10 RAB hileli tartıdan da, hileli ölçüden de tiksinir.
11 Çocuk bile eylemleriyle kendini belli eder,
Yaptıkları pak ve doğru mu, değil mi, anlaşılır.
12 İşiten kulağı da gören gözü de
RAB yaratmıştır.
13 Uykuyu seversen yoksullaşırsın,
Uyanık durursan ekmeğin bol olur.
14 Alıcı, ‹‹İşe yaramaz, işe yaramaz›› der,
Ama alıp gittikten sonra aldığıyla övünür.
15 Bol bol altının, mücevherin olabilir,
Ama bilgi akıtan dudaklar daha değerlidir.
16 Tanımadığı birine kefil olanın giysisini al;
Bir yabancı için yapıyorsa bunu,
Giysisini rehin tut.
17 Hileyle kazanılan yiyecek insana tatlı gelir,
Ama sonra ağza dolan çakıl gibidir.
18 Tasarılarını danışarak yap,
Yöntemlere uyarak savaş.
19 Dedikoducu sır saklayamaz,
Bu nedenle ağzı gevşek olanla arkadaşlık etme.
20 Annesine ya da babasına sövenin
Işığı zifiri karanlıkta sönecek.
21 Tez elde edilen mirasın
Sonu bereketli olmaz.
22 ‹‹Bu kötülüğü sana ödeteceğim›› deme;
RABbi bekle, O seni kurtarır.
23 RAB hileli tartıdan tiksinir,
Hileli teraziden hoşlanmaz.
24 İnsanın adımlarını RAB yönlendirir;
Öyleyse insan tuttuğu yolu nasıl anlayabilir?
25 Düşünmeden adakta bulunmak
Sakıncalıdır.
26 Bilge kral kötüleri ayıklar,
Harman döver gibi cezalandırır.
27 İnsanın ruhu RABbin ışığıdır,
İç varlığın derinliklerine işler.
28 Sevgi ve sadakat kralın güvencesidir.
Onun tahtını sağlamlaştıran sevgidir.
29 Gençlerin görkemi güçleri,
Yaşlıların onuru ağarmış saçlardır.
30 Yaralayan darbeler kötülüğü temizler,
Kötek iç varlığın derinliklerini paklar.