Süleyman’ın Özdeyişleri 21

21:1   Nasıl bir kanal suyun akışını yönlendirirse, Rab de bir kralın düşünce ve eylemlerine egemendir. Bu, zalim bir yönetim altındaki Hıristiyanlar için ya da Müjde’yi düşmanca tavırlar sergileyen ülkelerde duyurmaya çalışan görevliler için bir teşviktir.

21:2   Kişi kendi yaşam ya da hizmet durumunu değerlendiremez. Çünkü dış görünüşe göre yargılar. Oysa, Rab kişilerin niyetlerini tartar.

21:3   Rab kendisine kurban sunulmasından çok, doğruluğun ve adaletin yerine getirilmesini ister (1Sa.15:22). Tanrı’nın isteği dinsel törenler değil, yürekten bir tapınmadır.

21:4   Bu özdeyişte Tanrı’nın gözünde günah olan iki şey sıralanır: “Küstah bakışlar ve kibirli yürek, kötülerin çırası ve günahıdır.” Bunlar, kötülerin refahı, mutluluğu, yaşamı ya da umudu anlamına gelir.

21:5   Yaşamlarının sürdürmek için gayretle çalışan kişiler, bir gecede zengin olmak isteyen kişilerden farklıdır. Çalışkanlar bolluk, aceleciler yokluk görür.

21:6   Sahtekârlıkla servet edinmeyi arzulayanlar ve yalan söyleyenler rüzgarı kovalamaktadırlar. Sakınmaları gerekenin ardından giderler ve zamanla yok olurlar. Durumları, çölde serap peşinde koşan bir yolcununki gibidir. Bu serap onların ölümünü hazırlar.

21:7   Kötülerin zorbalığı kendilerini süpürüp götürür, çünkü doğru olanı yapmaya yanaşmazlar. Evrende vahşet, kötülük ve adaletsizliğin mutlaka cezalandırılacağını garantileyen bir ahlâk ilkesi işlemektedir.

21:8   Suçlunun yolu dolambaçlı, pak kişinin yaptıklarıysa doğrudur. Suç, bir kişinin yalan söylemesine, saklanmasına, sahte tutumlar takınmasına, korkmasına ve çeşitli hilelere başvurmasına yol açar. Günahını itiraf etmiş ve bırakmış olan kişinin saklayacağı hiçbir şey yoktur; ışıkta yürüyebilir.

21:9   Kutsal Kitap’ta adı geçen ülkelerdeki evlerin çatıları düzdü. Bu özdeyiş, kavgacı kadınla aynı evde oturmanın zorluğuna işaret etmektedir – damların kötü hava koşullarına ne kadar açık olduğu bilinmektedir. Dünyasal koşullara dayanmak, ruhsal fırtınalara dayanmaktan kolaydır.

21:10   Kötüler daima yeni kötülükler tasarlarlar ve komşularına merhamet göstermezler. Günümüzde suç için geçerli gösterilen sosyolojik bahaneler geçersizdir.

21:11   Bir alaycı cezalandırıldığı zaman bile öğrenmeyebilir, ama bön kişi uyarılınca akıllanır. Bilge kişinin cezalandırılmaya ihtiyacı yoktur; o en basit öğütten bile ders alır.

21:12   Adil Tanrı, kötünün evini dikkatle gözler ve kötüleri yıkıma uğratır. Tanrı, tanrısaymaz kişinin ilişkilerini yakından izler ve uygun zamanda onları yıkıma uğratır.

21:13   Zengin adam kapısındaki dilencinin gereksinimiyle ilgilenmiyordu (Luk.16:19-31). Sonraki yaşamda ise kurtarılmak için feryat eden kendisi oldu, ama feryadı yanıtlanmadı.

21:14   Kutsal Kitap genellikle olayları onaylamadan kaydeder. Gizlice verilen armağan öfkeyi, koyna sokuşturulan rüşvet de kızgın gazabı yatıştırır.

21:15   Hak yerine gelince doğru kişi sevinir, fesatçı dehşete düşer. Bu, Mesih’in ikinci gelişine örnektir. Kurtarılmış olanlar için sevinç, diğer kişiler için dehşet zamanı olacaktır (2Se.1:6-9).

21:16   Özdeyişlerde her çeşit insanla karşılaşırız. Sağduyudan uzaklaşan kişi, günah çölündeki bir göçebe gibidir. Onu gördüğünüzde ölüler arasında dinleniyor olacaktır.

21:17   Zevkine düşkün olan yoksullaşır, eğlence ve gösterişli yaşam (şarap ve zeytinyağı) insanı yoksullaştırmaya hizmet eder. Onun hem parasal kaynaklarını tüketir, hem de ruhsal yoksulluğa düşürür.

21:18   Yeşaya 43:3’te Tanrı, halkı İsrail için Mısır’ı bir fidye olarak verdiğini söyler. Rab Koreş’i Yahudiler’e, Mısır’a ve çevre krallıklarına sahip olma özgürlüğünü verdiği için ödüllendirmişti.

Bu ayet, doğruların özgür kalabilmesi için kötülerin cezalandırılması gerektiği gerçeğine işaret eder.

21:19   Bu ayette, can sıkıcı ve kavgacı kadınla yaşamaktansa çölde yaşamanın daha iyi olduğunun anlatıldığı görülmektedir.

21:20   Bilgenin evi değerli eşya ve zeytinyağıyla doludur. Akılsızsa malını har vurup harman savurur.

Özdeyişin okuyunca gözümüzde hemen, içki satın almak için eşyalarını satan alkolik canlanmaktadır. Mesih’e dönüş yaptıktan sonra biri ona şöyle söylemişti: “İsa’nın suyu şaraba çevirdiği öyküsüne gerçekten inanmıyorsun, değil mi?” Eski alkoliğin yanıtı şöyle olur: “Suyun şaraba dönüşüp dönüşmediğini bilmiyorum, ama İsa’nın evimdeki viskiyi mobilyaya çevirdiğini biliyorum!”

21:21   Buradaki düşünce doğruluğun ve sevginin ardından koşan kişinin yaşam, gönenç ve onur bulduğudur.

21:22   Bilge kişi güçlülerin kentine top ve bombalarla değil, iman, dua ve Tanrı sözüyle saldırır (2Ko.10:4). Ruhsal çatışmada bilgelik, silahların başaramayacağını başarabilir.

21:23   Dilini denetim altına alan, kendisini bir yığın dertten kurtarır. “Bunun gibi dil de bedenin küçük bir üyesidir, ama büyük işlerle övünür. Düşünün, küçücük bir kıvılcım koca bir ormanı tutuşturabilir. Dil de bir ateş, bedenimizin üyeleri arasında bir kötülük dünyasıdır. Bütün varlığımızı kirletir. Cehennemden alevlenmiş olarak yaşamımızın gidişini alevlendirir” (Yak.3:5-6).

21:24   Kibirli ve küstah biriyle karşılaşırsanız ona, ‘alaycı’ sözcüğüyle hitap edin. Onun adı budur! Adlar, kişileri temsil ederler. “Kişiliği tıpkı adı gibidir” (1Sa.25:25).

21:25,26   Tembelin isteği onu ölüme götürür, çünkü elleri çalışmaktan kaçınır. Bu ölümcül bir kördüğümdür! Tembel hayal dünyasında gezerken, doğru kişi çok çalışır ve doğru işlerde kullanılacak paralar kazanır.

21:27   Tanrı tövbe etmemiş günahkârların sunduğu kurbanlara ilgi göstermez. Hele hele O’na rüşvet amacıyla armağan sunulmasından daha da çok nefret eder.

21:28   “Yalancı tanık yok olur, dinlemeyi bilenin tanıklığıysa inandırıcıdır.” Yalancı tanık Tanrı’nın önünde gerçeği söyleyeceğine yemin eder, sonra ise yalan söyler.

21:29   Kötü kişinin yüzsüzlüğü, fesat içinde olduğunu gösterir. Doğru kişiyse tuttuğu yoldan emindir ve erdemli davranışlarıyla kendini belli eder.

21:30   İnsan, Tanrı’nın bilgelik, anlayış ve tasarıları karşısında başarılı olamaz. “Rab’bin her amacı yerine gelecektir” (Yer.51:29).

21:31   İnsanlar askeri başarılarını garantilemek için ayrıntılı planlar hazırlarlar. Ama zafer sağlayan RAB’dir. Atlara ya da nükleer silahlara güvenmektense, Rab’be güvenmeliyiz (Bk. Mez.22:7).

Plumptre, 30 ve 31’inci ayetleri şöyle özetler:

30. ayet: Rab’be karşı başarılı olabilecek hiçbir şey yoktur.

31. ayet: Rab’siz başarılı olabilecek hiçbir şey yoktur.

 

Kutsal Kitap

1 Kralın yüreği RABbin elindedir,
Kanaldaki su gibi onu istediği yöne çevirir.
2 İnsan izlediği her yolun doğru olduğunu sanır,
Ama niyetlerini tartan RABdir.
3 RAB kendisine kurban sunulmasından çok,
Doğruluğun ve adaletin yerine getirilmesini ister.
4 Küstah bakışlar ve kibirli yürek
Kötülerin çırası ve günahıdır.
5 Çalışkanın tasarıları hep bollukla,
Her türlü acelecilik hep yoklukla sonuçlanır.
6 Yalan dolanla yapılan servet,
Sis gibi geçicidir ve ölüm tuzağıdır.
7 Kötülerin zorbalığı kendilerini süpürüp götürür,
Çünkü doğru olanı yapmaya yanaşmazlar.
8 Suçlunun yolu dolambaçlı,
Pak kişinin yaptıklarıysa dosdoğrudur.
9 Kavgacı kadınla aynı evde oturmaktansa,
Damın köşesinde oturmak yeğdir.
10 Kötünün can attığı kötülüktür,
Hiç kimseye acımaz.
11 Alaycı cezalandırılınca bön kişi akıllanır,
Bilge olan öğretilenden bilgi kazanır.
12 Adil Olan, kötünün evini dikkatle gözler
Ve kötüleri yıkıma uğratır.
13 Yoksulun feryadına kulağını tıkayanın
Feryadına yanıt verilmeyecektir.
14 Gizlice verilen armağan öfkeyi,
Koyna sokuşturulan rüşvet de kızgın gazabı yatıştırır.
15 Hak yerine gelince doğru kişi sevinir,
Fesatçı dehşete düşer.
16 Sağduyudan uzaklaşan,
Kendini ölüler arasında bulur.
17 Zevkine düşkün olan yoksullaşır,
Şaraba ve zeytinyağına düşkün kişi de zengin olmaz.
18 Kötü kişi doğru kişinin fidyesidir,
Hain de dürüstün.
19 Çölde yaşamak,
Can sıkıcı ve kavgacı kadınla yaşamaktan yeğdir.
20 Bilgenin evi değerli eşya ve zeytinyağıyla doludur,
Akılsızsa malını har vurup harman savurur.
21 Doğruluğun ve sevginin ardından koşan,
Yaşam, gönenç ve onur bulur.
22 Bilge kişi güçlülerin kentine saldırıp
Güvendikleri kaleyi yıkar.
23 Ağzını ve dilini tutan
Başını beladan korur.
24 Gururlu, küstah ve alaycı:
Bunlar kas kas kasılan insanın adlarıdır.
25 Tembelin isteği onu ölüme götürür,
Çünkü elleri çalışmaktan kaçınır;
26 Bütün gün isteklerini sıralar durur,
Oysa doğru kişi esirgemeden verir.
27 Kötülerin sunduğu kurban iğrençtir,
Hele bunu kötü niyetle sunarlarsa.
28 Yalancı tanık yok olur,
Dinlemeyi bilenin tanıklığıysa inandırıcıdır.
29 Kötü kişi kendine güçlü bir görünüm verir,
Erdemli insansa tuttuğu yoldan emindir.
30 RABbe karşı başarılı olabilecek
Bilgelik, akıl ve tasarı yoktur.
31 At savaş günü için hazır tutulur,
Ama zafer sağlayan RAB’dir.