Süleyman’ın Özdeyişleri 24

24:1,2   Kötülerin başarısına imrenmek ve onlarla birlikte olmayı istemek bilgelik değildir. Kötüler diğer insanları da kendi seviyelerine indirmeye çalışırlar? Yürekleri zorbalık tasarlar, dudakları belalardan söz eder.

24:3,4   Buradaki ‘ev’ sözcüğü bir kişinin yaşamına işaret ediyor olabilir. İyi bir yaşam, kötülükle değil tanrısayar bilgelikle bina edilir. Kötülük yaşamı mahveder, ama anlayış sağlam bir yaşama götürür. Kötülük yaşamı boş kılar; gerçek bilgi yaşamı değerli ve güzel eşyalarla doldurur.

24:5,6   Bilge kişi güçlü kişiden daha büyük güce sahiptir. Savaşlar bile bilge danışmanlarla yönetilir. Bilge danışmanların sayısı ne kadar çoksa, sonuç o kadar iyidir.

24:7   Ahmak için bilgelik ulaşılamayacak kadar yüksektir. Kent kurulunda çalışan ihtiyarlar gibi asla yetkiyle konuşamaz.

24:8,9   Tanrı’nın verdiği gücü, kötülük için kullanan kişi düzenbaz unvanını hak eder. Akılsızların tasarıları günahtır. Alaycı kişi kötülüğünden utanmaz. Bu kişiden herkes iğrenir.

24:10   Kişiyi değerlendirme yollarından biri de, onun sıkıntılı gündeki davranışlarını incelemektir. Cesaretini yitirmesi, gücünün kıt olduğunu gösterir.

Rab, “Tökezlersem ve
Geri çekilmeye hazırlanırsam,
Eğer çöl ve diken ağıt yakmama yol açarsa,
Bana ayaklarını göster,
Çiviyle delinmiş ayaklarını,
İsam bana ayaklarını göster.
Ey Tanrım, ben ellerimi ve ayaklarımı
Sana göstermeye cesaret edebilir miyim?”
Amy Carmichael

24:11,12   Masum kişiler zalimce katledilmelerine –gaz odalarına ve fırınlara götürülmeleri, doğmamış bebeklerin kürtajla yok edilmesi– seyirci kalmanın hiçbir mazereti olamaz. Dante’nin dediği gibi: “Cehennemin en sıcak bölümleri, büyük bir ahlâksal bunalım sırasında tarafsızlıklarını sürdüren kişiler için ayrılmıştır.”

Bütün bunlar biz imanlılar ve kurtuluşun iyi haberi kendilerine emanet edilmiş olanlar için ne ifade eder? Erkekler ve kadınlar İsa Mesih’siz ölmektedirler. İsa şöyle der: “Başınızı kaldırıp tarlalara bakın. Ekinler sararmış biçilmeye hazır!” (Yu.4:35). Tarafsız kalmaya cesaret edebilir miyiz?

Çevremizde uzayan gölgelere bak,
Yakında şafak sökmeye başlayacak;
Onlar kaybolmuş ve yalnız,
Mesih geliyor – onları Krallığa çağır!
Anna Shipton

24:13,14   Bal burada bilgelik simgesi olarak kullanılmıştır. Her ikisi de yararlı ve tatlıdır. Bilgelik de can için öyledir; bilgeliği bulursan bir geleceğin olur ve umudun boşa çıkmaz. Başka bir deyişle, bilgeliği bulan kişiye parlak bir gelecek vaat edilir ve umutlarının gerçekleşmesi garantilenir.

24:15,16   Kötü kişi, doğru kişinin konutunu yıkmayı denememesi için uyarılır. Doğru kişi geçici bir felakete uğramış olabilir. Kötü kişi de onun malını talan etmeye hazır olabilir.

Doğru kişi yedi kez sıkıntı ya da felakete düşse de her seferinde kalkacaktır. Ama kötüler ilk felakette yıkılabilirler.

24:17,18   İyi karaktere sahip bir insan düşmanı düştüğünde asla keyiflenmemeli, onun sendelediğini görmekten mutluluk duymamalıdır. RAB böyle bir davranışı cezalandıracaktır.

24:19,20   Burada bir kez daha kötülük eden kişilere kızıp üzülmememiz ve onlara özenmememiz konusunda uyarılırız. Bunun nedeni, tanrısaymazların beklentilerinin kötü olmasıdır. Özlemle bekledikleri hiçbir iyi şey yoktur. Yaşamlarındaki ışık bir çıra gibi sönecektir.

24:21,22   Bu özdeyiş, Rab’be ve O’nun temsilcisi olan krala saygıyı öğretir. Tanrı bu özdeyişte aynı zamanda yönetimleri devirmek isteyenlere de bir uyarıda bulunmaktadır. Başkaldırının her iki türü de suçluların üzerine ani ve korkunç bir felaket getirecektir.

Hıristiyan’a Tanrı’ya olan sadakatinden ödün vermediği sürece yönetimlere itaat etmesi öğretilir. Eğer bir yönetim ona Tanrısı’na ihaneti buyurursa, o zaman bunu reddetmeli ve alçakgönüllülükle sonuçlarına katlanmalıdır. Hiçbir şekilde yönetimi devirmek gibi kötü planlara alet olmamalıdır.

B. Bilgenin Diğer Özdeyişleri (24:23-34)

24:23-26   Bu ayetlerde bilgelere ait özdeyişlerin 34’üncü ayet aracılığıyla genişlediğini ve yeni bir bölümün başladığını görürüz.

Yargılarken yan tutmak alçakça bir davranıştır. Suçluyu beraat ettirerek ahlâksal hataya düşen yargıç, insanlar tarafından lanetlenecek, uluslar tarafından kınanacaktır. Öte yandan, suçluyu mahkûm eden yargıçlar Tanrı tarafından ödüllendirilecek ve insanlar tarafından bereketlenecektir.

24:27   İnsanlar bir ev inşa etmeden önce nasıl evin yerini hazırlamak zorundaysalar, bir aile kurmadan önce de yaşamlarını düzene sokmalıdırlar. Bu özdeyiş, evlilik sorumluluğu konusunda acele edilmemesi gerektiğine ilişkin bir uyarı olabilir.

24:28,29   Hiçbir koşulda nedensiz tanıklıkta bulunulmamalıdır. Karşımızdaki bunları yapmış olsa bile, kötülüğe kötülükle karşılık vermenin mazereti yoktur.

24:30-34   Yazar, tembelin bağından geçerken bağı diken ve otların kapladığını görür. Bağı ısırgan otları kaplamış, taş duvar yıkılmıştır. Bunlar insanlar için bir derstir. Eğer kişi biraz daha fazla uyumak isterse, yokluğun bir haydut, yoksulluğun bir akıncı gibi üzerine geleceğinden şüphe etmemelidir.

Ruhsal konularda tembelliğe yenildiğimizde, yaşamımız (üzüm bağı) benliğin işleri (diken ve ısırgan) tarafından istila edilir. Ruhsal savunmamız (duvar) yıkılmıştır ve Şeytan gereken fırsatı yakalamıştır.

 

Kutsal Kitap

1 Kötülere imrenme,
Onlarla birlikte olmayı isteme.
2 Çünkü yürekleri zorbalık tasarlar,
Dudakları belalardan söz eder.
3 Ev bilgelikle yapılır,
Akılla pekiştirilir.
4 Bilgi sayesinde odaları
Her türlü değerli, güzel eşyayla dolar.
5 Bilgelik güçten,
Bilgi kaba kuvvetten üstündür. üstündür›› (bkz. Septuaginta), Masoretik metin ‹‹Bilge güçlü olur, bilgi sahibi gücünü artırır.››
6 Savaşmak için yöntem,
Zafer kazanmak için birçok danışman gerekli.
7 Ahmak için bilgelik ulaşılamayacak kadar yüksektir,
Kent kurulunda ağzını açamaz.
8 Kötülük tasarlayan kişi
Düzenbaz olarak bilinecektir.
9 Ahmakça tasarılar günahtır,
Alaycı kişiden herkes iğrenir.
10 Sıkıntılı günde cesaretini yitirirsen,
Gücün kıt demektir.
11 Ölüm tehlikesi içinde olanları kurtar,
Ölmek üzere olanları esirge.
12 ‹‹İşte bunu bilmiyordum›› desen de,
İnsanın yüreğindekini bilen sezmez mi?
Senin canını koruyan anlamaz mı?
Ödetmez mi herkese yaptığını?
13 Oğlum, bal ye, çünkü iyidir,
Süzme bal damağa tatlı gelir.
14 Bilgelik de canın için öyledir, bilmiş ol.
Bilgeliği bulursan bir geleceğin olur
Ve umudun boşa çıkmaz.
15 Ey kötü adam, doğru kişinin evine karşı pusuya yatma,
Konutunu yıkmaya kalkma.
16 Çünkü doğru kişi yedi kez düşse yine kalkar,
Ama kötüler felakette yıkılır.
17 Düşmanın düşüşüne keyiflenme,
Sendelemesine sevinme.
18 Yoksa RAB görür ve hoşnut kalmaz
Ve düşmanına duyduğu öfke yatışır.
19 Kötülük edenlere kızıp üzülme,
Onlara özenme.
20 Çünkü kötülerin geleceği yok,
Çırası sönecek onların.
21 Oğlum, RABbe ve krala saygı göster,
Onlara başkaldıranlarla arkadaşlık etme.
22 Çünkü onlar ansızın felakete uğrar,
İnsanın başına ne belalar getireceklerini kim bilir?
23 Şunlar da bilgelerin sözleridir:
Yargılarken yan tutmak iyi değildir.
24 Kötüye, ‹‹Suçsuzsun›› diyen yargıcı
Halklar lanetler, uluslar kınar.
25 Ne mutlu suçluyu mahkûm edene!
Herkes onu candan kutlar.
26 Dürüst yanıt
Gerçek dostluğun işaretidir. ‹‹Dürüst yanıt veren dudakları öper.››
27 İlkin dışardaki işini bitirip tarlanı hazırla,
Ondan sonra evini yap.
28 Başkalarına karşı nedensiz tanıklık etme
Ve dudaklarınla aldatma.
29 ‹‹Bana yaptığını ben de ona yapacağım,
Ödeteceğim bana yaptığını›› deme.
30 Tembelin tarlasından,
Sağduyudan yoksun kişinin bağından geçtiğimde
31 Her yanı dikenlerin, otların
Kapladığını gördüm;
Taş duvar da yıkılmıştı.
32 Gördüklerimi derin derin düşündüm,
Seyrettiklerimden ibret aldım.
33 ‹‹Biraz kestireyim, biraz uyuklayayım,
Ellerimi kavuşturup şöyle bir uyuyayım›› demeye kalmadan,
34 Yokluk bir haydut gibi,
Yoksulluk bir akıncı gibi gelir üzerine.