Süleyman’ın Özdeyişleri 4

E. Bir Aile Hazinesi Olarak Bilgelik (4:1-9)

4:1   İlk dokuz ayette, Süleyman babasının kendisine aktardığı doğru öğretişleri anlatır ve çocuklarını, gerçek anlayışı kazanmak için hiçbir gayreti esirgememeleri konusunda ısrarla uyarır. Süleyman’ın Özdeyişleri Kitabı, bilge bir babanın öğütlerinin dinlenmesi için gençlere öğütler veren ifadelerle doludur.

4:2,3   Tanrısayar, yaşlı kişilerin dostluğu değerlidir. Onlardan çok şey öğrenebilir, deneyimlerinden yararlanabiliriz. Bu kişilerin iyi öğretişlerine kulak verilmelidir.

Süleyman burada, annesinin tek yavrusu, babasının tek oğluyken yaşadığı döneme işaret eder. Aslında tek oğul değildir. “Annemin körpecik tek yavrusu” ifadesi, “Annesinin sevgili oğlu” anlamına geliyor olabilir (Knox).

4:4   Süleyman’ın babası Davut, oğluna öğütlerini tutmasını ve böylelikle iyi bir yaşam sürmesini öğretmişti. Davut’un öğütlerinin özeti, 4b-9’uncu ayetlerde verilir.

4:5,6   Oğlundan, bilgelik ve aklı sahiplenmesini istiyordu – yani Rab için yaşamasını. Süleyman bunu asla unutmamalıydı. Çünkü yalnızca Rab için yaşanan hayat önemlidir.

4:7   Bilgelik edinme konusundaki ilk adım, motivasyona ya da kararlılığa sahip olmaktır. Neyin peşinden gidersek onu elde ederiz. Ne pahasına olursa olsun bilgeliğe sahip olmalı, zaman içerisinde anlayış ve akıl edinmeliyiz. Bunun anlamı, kötüyle iyiyi, iyiyle en iyiyi, cana ve ruha ait olanı, geçici ve sonsuz olanı ayırt edebilmektir.

4:8   Eğer bilgeliğe önceliklerimiz arasında ilk yeri verirsek, bizi yüceltecektir. Ona sevgiyle sarılırsak, bizi onurlandıracaktır.

4:9   “Başına zarif bir çelenk, görkemli bir taç giydirecektir” (Moffatt). Bilgelik, çocuklarına ahlâksal güzellik bağışlar. Bunu, sefahat ve ahlâksızlığa terkedilmiş bir yaşamın iğrençliğiyle karşılaştırın.

F. Bilgelik ve İki Yol (4:10-27)

4:10   Babasının öğüdünden yaptığı aktarmayı bitiren Süleyman, şimdi kendi oğluna ricada bulunur. İstisnaları olsa da, genellikle pak bir yaşam, uzun bir ömür sağlar. Tütün, alkol, uyuşturucu ve cinsel günahın hastalık ve ölümle ne kadar yakın bir ilişkisi bulunduğunu düşünün.

4:11,12   Bir baba, oğluna bilgelik yolunu öğrettiğinde ve ona iyi bir örnek olduğunda takdir edilir. Ancak, öğretiş örnekle birleşmelidir. Bir babanın eylemleri, sözlerinden daha etkilidir.

Doğru yoldaki oğul, engellerle karşılaşmadan yürüyecek, sendelemeden koşacaktır.

Süryanice çeviri şöyledir: “Her adımında önündeki yolu açacağım.” Bu, iki önemli ilkeyi öğretir: Birincisi, Tanrı bize adım adım rehberlik eder, ama tüm planı bir seferde açıklamaz. İkincisi, Tanrı kişileri, onlar kendisine yaklaştıklarında yönlendirir. Bir gemi, kaptanı dümeni çevirmeden önce hareket etmelidir. Bu bir bisiklet için de geçerlidir; bisikleti yalnızca hareket ederken kullanabilirsiniz. Aynı şey bizim için de geçerlidir. Biz, Tanrı için harekete geçtiğimizde, Tanrı bize rehberlik eder.

4:13   Aldığımız iyi terbiyeye sarılmalı, bırakmamalıyız. Bilgeliği yaşamımızı koruduğumuz gibi korumalıyız, çünkü bilgelik yaşamımızdır. Bilgeliğin Rab İsa’nın kişiliğinde beden aldığını unutmamalıyız.

4:14   14-19’uncu ayetler kötü arkadaşlıklara karşı uyarıda bulunur ve karanlığın yolunu ışığın yoluyla karşılaştırır.

Kötü kişilere katılmama konusundaki öğütler bize, onlara tanıklık etmeyi değil, tasarılarına ortaklık etmeyi yasaklar.

4:15   Bu kısa ve güçlü buyruklarda ısrarlı bir uyarı vardır. Günahlı yaşamdan sakının. Araştırmak için bile yanından geçmeyin. Kötülerin yolu ilginç, merak uyandırıcı ve heyecanlı görünebilir, ama sonunda sizi yıkıma uğratacaktır.

4:16,17   Günahın uşakları kötülük etmedikçe uyuyamazlar. Birilerini saptırmadıkça uykuları kaçar.

Yedikleri ekmek kötülük, içtikleri şarap zorbalık ürünüdür. Kötülüğün onların yiyeceği ve içeceği olduğu söylenebilir. Bu ayetler insanın günahlı doğasına ilişkin şüpheye yer bırakmayacak örnekler sunarlar. Günahlı bir doğaya sahip insan için, günah işlemek bedenin gıdası gibidir.

Bu bölüm yalnızca suçlular için geçerli değildir (Kutsal Kitap Yorumu’nda Yeremya 17:9 ayetine bakın).

4:18,19   Doğru kişinin yaşamı böyle değildir. Giderek öğle güneşinin parlaklığına erişen şafak ışığı gibidir.

Kötü ise, neden tökezlediğini bilmeden zifiri karanlıkta yürür.

4:20   Süleyman bilgelik sözlerine dikkat etmesi için oğluna yalvarmayı sürdürür. Bu ayeti okurken, bizimle konuşan Rab’bin sesini işitmeliyiz.

4:21   Bilgeliğin öğretişlerini aklımızdan çıkarmamak kendi iyiliğimiz içindir. Onları yüreğimizde saklamalıyız.

4:22   Bilgeliğin sundukları yaşam verir ve yaratıcıdır. İsa’nın dediği gibi: “Size söylediğim sözler ruhtur, yaşamdır” (Yu.6:63).

Bu sözler tüm beden için şifadır. Çünkü kişiyi birçok hastalığa neden olan günah ve gerginliklerden kurtarır.

4:23   23-27’nci ayetler, Romalılar 12:1’in, Eski Antlaşma’daki karşılığıdır. Bedenimizin üyelerini Rab’be adamamız için yalvarır – yürek, ağız, dudaklar, gözler ve ayaklar. Tanrı önce iç varlığımızda çalışmaya başlar, sonra dış varlığımızda işine devam eder.

Önce yürek gelir. Yürekle kastedilen iç yaşam, akıl, düşünceler ve arzulardır. Akıl, eylemin kaynağıdır. Eğer kaynak safsa, ondan akan su da saf olacaktır. Bir insanın düşünceleri nasılsa, kendisi de öyledir. Bu ayet, temiz bir düşünce yaşamının önemini vurgular.

4:24,25   Yalan söylemeye alışmış bir ağız, aldatıcıdır. Sapkın dudaklar, hileli konuşmaya işaret ederler.

Hep ileriye bakan gözler, günaha bakmaz. Günümüz medyasının cinsel dürtülerimizi harekete geçirmek için bizi baskı altında tuttuğu bu günlerde, gözlerimizi İsa’ya dikmeyi öğrenmeliyiz (İbr.12:2).

4:26,27   Kutsallık yolunda gidersek, yollarımız güvenli olacaktır.

Anayol boyunca günahın bulunduğu yerlere yönlendiren ara sokaklar bulunur. “Bütün çatlak seslere rağmen İsa’ya sadık kalmalıyız.” Sorgulanabilir bir yere gitmek için ayartıldığınızda, kendinize şunu sorun: “İsa geri döndüğünde o yerde bulunmam iyi olur mu?” Ayaklarınızı kötülükten uzak tutun!

 

Kutsal Kitap

1 Çocuklarım, babanızın uyarılarına kulak verin.
Dikkat edin ki anlayışlı olasınız.
2 Çünkü size iyi ders veriyorum,
Ayrılmayın öğrettiğimden.
3 Ben bir çocukken babamın evinde,
Annemin körpecik tek yavrusuyken,
4 Babam bana şunu öğretti:
‹‹Söylediklerime yürekten sarıl,
Buyruklarımı yerine getir ki yaşayasın.
5 Bilgeliği ve aklı sahiplen,
Söylediklerimi unutma, onlardan sapma.
6 Bilgelikten ayrılma, o seni korur.
Sev onu, seni gözetir.
7 Bilgeliğe ilk adım onu sahiplenmektir.
Bütün servetine mal olsa da akla sahip çık.
8 Onu el üstünde tut, o da seni yüceltecek,
Ona sarılırsan seni onurlandıracak.
9 Başına zarif bir çelenk,
Görkemli bir taç giydirecektir.››
10 Dinle oğlum, sözlerimi benimse ki,
Uzasın ömrün.
11 Seni bilgelik yolunda eğitir,
Doğru yollara yöneltirim.
12 Ayakların takılmadan yürür,
Sürçmeden koşarsın.
13 Aldığın terbiyeye sarıl, bırakma,
Onu uygula, çünkü odur yaşamın.
14 Kötülerin yoluna ayak basma,
Yürüme alçakların yolunda,
15 O yoldan sakın, yakınından bile geçme,
Yönünü değiştirip geç.
16 Çünkü kötülük etmedikçe uyuyamaz onlar,
Uykuları kaçar saptırmadıkça birilerini.
17 Yedikleri ekmek kötülük,
İçtikleri şarap zorbalık ürünüdür.
18 Oysa doğruların yolu şafak ışığı gibidir,
Giderek öğle güneşinin parlaklığına erişir.
19 Kötülerin yoluysa zifiri karanlık gibidir,
Neden tökezlediklerini bilmezler.
20 Oğlum, sözlerime dikkat et,
Dediklerime kulak ver.
21 Aklından çıkmasın bunlar,
Onları yüreğinde sakla.
22 Çünkü onları bulan için yaşam,
Bedeni için şifadır bunlar.
23 Her şeyden önce de yüreğini koru,
Çünkü yaşam ondan kaynaklanır.
24 Yalan çıkmasın ağzından,
Uzak tut dudaklarını sapık sözlerden.
25 Gözlerin hep ileriye baksın,
Dosdoğru önüne!
26 Gideceğin yolu düzle,
O zaman bütün işlerin sağlam olur.
27 Sapma sağa sola,
Ayağını kötülükten uzak tut.