Tarih Kitaplarına Giriş

TARİH KİTAPLARINA GİRİŞ

Yazar

William MacDonald


Bu kitap, Tanrı Sözü’nün zenginliğini açık ve kolay anlaşılır hale getirmek için hazırlanan bir Kutsal Kitap yorumudur. Samimi, saygılı, adanmış ve ilmi bir şekilde yazılmıştır. Kişisel tapınma zamanlarınızda ve grupça yapılan Kutsal Kitap çalışmalarınızda kullanmak için uygun bir seçenektir.


This is a Bible commentary that makes the riches of God’s Word clear and easy for you to understand. It is written in a warm, reverent, and devout and scholarly style. It is a good choice for your personal devotions and group Bible study.

© 1995 by William MacDonald, Believer’s Bible Commentary
Christian Missions in Many Lands, Inc.
PO Box 13, Spring Lake, NJ 07762
USA
— All Rights Reserved —


İyi ve özellikle gerçek bir öyküden hoşlanan milyonlarca kişi, Eski Antlaşma’nın ikinci ana bölümünü olağanüstü büyüleyici bulur. Bu bölüm, Yasa’nın Tekrarı Kitabı’nda yer alan, Tanrı halkının öyküsüyle başlar, Eski Antlaşma tarihinin sonuna kadar devam eder (Şiir ve peygamberlik kitapları, tarih kitaplarının çatısıyla uyum sağlarlar, ama bu öykünün devamını vermezler).

‘Tarihten hoşlanmayanlara (kendi tercihlerinden ya da sıkıcı tarih öğretmenleri tarafından tarihten soğutuldukları için) söyleyebileceğimiz tek şey, tarihin eşsiz olduğudur. Her şeyden önce Kutsal Kitap tarihini, ‘O’nun öyküsü’ şeklinde ifade edebiliriz. İbrani tarihine ait herhangi bir dönemin tam bir öyküsü değildir, ama tanrısal niteliklere yer vererek sürüp giden bir öyküdür. İkinci olarak, tarihin bir amacı bulunduğunu söyleyelim; yalnızca bilgi vermez ya da eğlendirmez, aynı zamanda bizleri daha iyi imanlılar haline getirir. Elçi Pavlus’un Yeni Antlaşma’daki sözcüklerini kullanırsak, “Bunlar, bize öğretmek için yazılmıştır” (Rom.15:4).

Bu olayların tümü gerçekten yaşanırken, Kutsal Ruh’un esinlemesiyle Tanrı’nın insan yazarlar aracılığıyla gerçekleştirdiği seçim ve sunuş, düşünerek okuyan okuyucunun, öğrenmesi gereken dersleri anlamasını kolaylaştırmak içindi. Örneğin, Davut’un yaşamı, krallıkların bölünmesi ya da sürgünden sonra sağ kalan Yahudiler’in geri dönüşü.

I. KRONOLOJİ

Tarih kitapları, İ.Ö. yaklaşık 1400 ile 400 yılları arasında yazılmıştır. Bu kitaplar İbrani tarihinin tam bin yıllık dönemini kapsar. Bu uzun süreç doğal olarak üç ana döneme ayrılır: Teokratik Dönem (İ.Ö. 1405-1043), Krallık Dönemi (İ.Ö. 1043-586 ya da Saul’dan Yeruşalim’in yıkımına kadar) ve Yenilenme Dönemi (İ.Ö. 536’dan 420’ye kadar).

II. TEOKRATİK KİTAPLAR

Nasıl demokrasinin (Grekçe’de “insan yönetimi”) insanlar tarafından yönlendirilen bir yönetim olması gerekiyorsa, aynı şekilde teokrasi yönetiminde de doğrudan Tanrı egemen olmalıdır. Yeşu’dan Saul’e kadar Eski İsrail (İ.Ö. 1405-1043), Tanrı’nın egemenlik sürdüğü böyle bir yönetime sahipti. 1

Teokratik döneme ait üç kitap bulunur: Yeşu, Hakimler ve Rut.

A. Yeşu

Bu kitap Musa’nın ölümü ve hem ruhsal hem de askeri bir önder olan Yeşu’nun, Musa’nın yerini almasıyla başlar. Yeşu, İsrailliler’i yalnızca Filistin’i fethetmeye değil, aynı zamanda Rab’bi izlemeye de çağırır. Kitabın ilk yarısı Vaat edilen ülkenin fethine, ikinci yarısı ise bu ülkenin İsrail’in 12 oymağı arasında bölünmesine ilişkin ayrıntıları aktarır.

B. Hakimler

İsrailliler, Tanrı’nın buyruklarına itaat etmeyerek putperestleri gizledikleri için, önce Filistin’e dağıtıldılar, sonra da diğer ulusların dalga dalga gelen baskısı altında kaldılar.

Hakimler Kitabı oldukça gaddar –bir ya da iki tüyler ürpertici– öyküler içerir; bu öyküler Tanrı sözüne itaatsizliğin yol açtığı sonuçları resmederler.

C. Rut

Bu çekici küçük kitap, Hakimler Kitabı’ndan sonra yazılmamıştır, ama o karanlık dönemdeki büyük ruhsal sapmaya rağmen, tanrısayar sağ kalanların, Tanrı’ya güzel ve kabul edilebilir biçimde hizmet edeceklerini gösterir.

III. KRALLIK DÖNEMİNDEKİ KİTAPLAR

Krallık döneminde yazılan üç kitap bulunur (İ.Ö. 1043-586), ama tüm yeni çevirilerde kolaylık sağlamak amacıyla altı kitaba bölünmüşlerdir.

A. Samuel

1 ve 2.Samuel kitapları üç isim altında özetlenebilir: Samuel, Saul ve Davut. İsrail’in ilk kralı Saul’u mesheden peygamber Samuel’den sonra, Saul ve Davut’un adları geçer. Saul’un yerine geçen Davut’un karşılaştığı denemeler ve başarıları oldukça ayrıntılı anlatılmıştır.

B. Krallar

Davut’un oğlu Süleyman bilge ve harika bir yönetici olmasına rağmen, çok sayıda putperest kadınla evlendiğinden ruhsal gücünü kaybetti. Oğlu Rehavam, krallığın ikiye bölünmesine neden oldu: Güneyde bulunan Yahuda (hem iyi hem de kötü önderleri vardı) ve kuzeyde bulunan İsrail (yalnızca kötü önderleri vardı). Kuzey Krallığı İ.Ö. 722’de, Güney Krallığı 605 ve 586 yılları arasında tutsak edildi.

C. Tarihler

Tarihler, İbranice Kutsal Kitap’taki son kitaptır; Adem’den başlayarak (yalnızca soy ağaçları aracılığıyla), Güney Krallığı’nın düşüşüne kadar süren dönemdeki Yahudi tarihini anlatır. Kitap, İbrani tarihinin ruhsal öyküsünü yeniden anlattığından, olumlu unsurları vurgular (hatta Davut’un büyük günahını atlar ve isyankar Kuzey Krallığı’ndan hiç söz etmez).

IV. YENİLENME DÖNEMİNİ ANLATAN KİTAPLAR

Babil’deki 70 yıllık sürgünden sonra, bir zamanlar teokrasi, sonra krallıkla yönetilen ulus, şimdi dünya uluslarının bir eyaleti haline gelmişti – önce Persler, sonra Grekler, sonra da Romalılar… Bu dönem, İ.Ö. 536-420 yıllarını kapsar.

A. Ezra

İ.Ö. 536’da Kral Koreş, Yahudiler’in ülkelerine dönmelerine izin veren bir buyruk yayınladı. Yaklaşık 50 bin Yahudi (çok küçük bir azınlık) Zerubbabil yönetiminde tapınağı yeniden bina etmek üzere geri döndü. Kâhin Ezra, İ.Ö. 458’de yaklaşık 2000 Yahudi’yi beraberinde götürdü.

B. Nehemya

İ.Ö. 444’de, Nehemya Pers Kralı’ndan, yeniden bina edilen tapınağın çevresindeki Yeruşalim duvarlarını inşa etmek için izin aldı. Duvarlar tamamlandığında Ezra ve Nehemya Yahudi devleti içinde bir reform ve uyanışa önderlik ettiler.

C. Ester

Olaylar Pers ülkesinde geçtiğinden, bu kitap, tarih sıralamasına göre yenilenme dönemini anlatan üç kitabın sonuncusu değildir; Pers ülkesindeki olaylar Ezra’nın 6 ve 7. bölümlerinde geçer. Kitabın sona konulmasının nedeni, belki de kutsal ülkeye dönmeleri mümkünken, dönmeyenlerin yaşamlarını anlatmak içindir. Ester, Tanrı’nın olayların arkasındaki işleyişini resmeder (Bir kez bile Tanrı’nın adından söz edilmemiştir). Tanrı, halkını Ester aracılığıyla düşmanlarının zulmünden ve gerçek bir katliamdan korur. Kullandığı insan araçlar arasında güzel ve cesur Yahudi Kraliçesi Ester’le birlikte, onun akıllı kuzeni Mordekay da bulunmaktadır.

BOŞ


1. Calvin’in etkili olduğu Cenevre kenti (1500’lerde) ve Püritenlik’in yayıldığı New England (1600’lerde) temelde, teokrasi alanında Calvinci girişimlerin olduğu yerdi.