Yaratılış 22

9. İshak’ın Kurban Olarak Sunulması (22. Bölüm)

22:1-10   Belki de Kutsal Kitap’ta Golgota’nın dışındaki hiçbir görüntü buradaki kadar dokunaklı ve etkili değildir; Tanrı’nın biricik, hoşnut olduğu Oğlu’nun çarmıhtaki ölümü hakkında buradaki gibi net bir açıklama içermez. Tanrı, kendisinden oğlu İshak’ı Moriya bölgesindeki bir tepede yakmalık sunu olarak kurban etmesini istediğinde, bu, İbrahim’in imanının karşılaştığı en büyük denenmeydi. Tanrı elbette ki İbrahim’e bunu yapması için izin vermeyecekti; Tanrı insan kurbanlarına daima karşı olmuştur. Moriya, üzerinde Yeruşalim kentinin bina edildiği bir sıra dağdır (2Ta.3:1). Aynı zamanda Golgota’nın bulunduğu yer de Moriya’daydı. Tanrı’nın, “sevdiğin, biricik oğlun İshak” sözleri İbrahim’in yüreğini delmiş olmalıdır. İshak, İbrahim’in mucizevi bir doğum sonucu kavuştuğu eşsiz oğlu, vaat aracılığıyla sahip olduğu evladıydı.

Kutsal Kitap’ta bir sözcüğün ilk kez ortaya çıkması, Kutsal Yazılar boyunca kullanımına ilişkin düzeni belirler. Sevgi (2. ayet) ve “tapınma” (5. ayet) sözcükleri ilk kez burada karşımıza çıkar. İbrahim’in oğluna duyduğu sevgi, Tanrı’nın Rab İsa’ya duyduğu sevginin sönük bir örneğidir. İshak’ın kurban edilmesi tapınmanın eyleminin en belirgin örneğiydi: Kurtarıcı’nın, Tanrı’nın isteğini yerine getirmek için kendisini kurban etmesi…

22:11,12   “İbrahim, İbrahim” Kutsal Kitap’ta bulunan ve iki kez tekrarlanan on isimden ilkidir. Bu isimlerden yedi tanesi Tanrı tarafından insana söylenmiştir (Yar.22:11; 46:2; Çık.3:4; 1Sa.3:10; Luk.10:41; 22:31; Elç.9:4). Diğer üçü ise Matta 7:21; 23:37 ve Markos 15:34’de geçer. Özel önem taşıyan konuları vurgularlar. Rabbin Meleği (11.ayet), Tanrı’ydı (12.ayet).

22:13-15   İshak’ın kurban edilişi, İbrahim’in imanı için en büyük denenmeydi. Tanrı, İbrahim’e oğlu aracılığıyla sayılması imkansız çoklukta bir soy vaat etmişti. İshak o tarihlerde yirmi beş yaşlarında olmalıydı ve bekardı. Eğer İbrahim onu öldürürse, Tanrı’nın vaadi nasıl yerine gelecekti? İbraniler 11:19’a göre, İbrahim oğlunu öldürse bile Tanrı’nın onu ölüler arasından dirilteceğine inanıyordu. İbrahim’in imanı dikkat çekicidir, çünkü o zamana kadar dünya tarihinde kaydedilmiş olan ölüler arasından dirilen biri yoktu. İbrahim’in 22:5’deki imanına da dikkat ediniz: “Tapınmak için oğlumla oraya gidip döneceğiz.” İbrahim önce imanla aklandı (15:6), sonra işleriyle aklandı (bk. Yak.2:21). Kurtuluşu imanı aracılığıyla gelmişti, işleri de imanının gerçek olduğunu kanıtlıyordu. İshak, “Sunu kuzusu nerede?” diye sorduğunda babası şöyle yanıtladı, “Kuzuyu Tanrı kendisi sağlayacak.” Bu vaat 13. ayetteki koç tarafından değil, Tanrı’nın Kuzusu tarafından yerine getirildi (Yu.1:29).

Bu bölümde Mesih’le ilgili iki önemli simge bulunur. Birincisi İshak’tır: Tek oğul, babası tarafından sevilen, babasının isteğini yapmaya razı olan ve ölümden mecazi anlamda geri alınan bir oğul. İkinci simge, koçtur: Bir kişi için masum bir kurban öldü, kanı döküldü ve bütünüyle Tanrı için sunulan yakmalık bir sunuydu. İshak’ın yerine bir koç sağlamakla, “Tanrı kendi yüreğinden esirgemediği şiddetli acıyı İbrahim’in yüreğinden esirgedi.” 11 ve 15. ayetlerde, Eski Antlaşma’nın tamamında olduğu gibi, Rab’bin meleği, Rab İsa Mesih’tir. İbrahim o yere “Rab sağlar” (Yahve yire) (14. ayet) adını verdi. Bu ad, Tanrı’nın Eski Antlaşma’da bulunan bileşik yedi adlarından biridir. Diğer adları şöyledir:

 

Yahve rafa “Şifa Veren Rab” Çık.15:26
Yahve nissi “Rab sancağımdır” Çık.17:8-15
Yahve şalom “Rab esenliğimdir” Hak.6:24
Yahve roah “Rab çobanımdır” Mez.23:1
Yahve sidkenu “Rab doğruluğumuzdur” Yer.23:6
Yahve şamma “Rab orada” Hez.48:35

22:16-19   Rab, üzerine ant içecek daha üstün biri olmadığı için kendi üzerine ant içti (İbr.6:13). Tanrı’nın ant içerek onayladığı vaadi, Mesih aracılığıyla diğer ulusların kutsanmasıdır (Gal.3:16). 17. ayetin son kısmında Tanrı vaat ettiği bereketlere daha büyüklerini ekler: İbrahim’in soyu düşmanlarının kentlerini mülk edinecekti. Bunun anlamı, İbrahim’in soyunun, “kendilerine baskı yapanlar üzerinde yetki sahibi olacağıdır. Kentlerin mülk edinilmesinin anlamı, kentin ele geçirilmesidir.” 1

22:20-24   İbrahim’in, İsmail ve İshak adında yalnızca iki oğlu varken, kardeşi Nahor’un on iki oğlu vardı. Bu durum İbrahim’in, Tanrı’nın göğün yıldızları kadar çok bir soy vaadine ilişkin imanı için ağır bir denemeydi! Bu gerçek, İbrahim’in, uşağı Eliezer’i İshak için bir eş aramaya göndermesine neden oldu (24. bölüm). 22:23’deki geçen Rebeka adına dikkat edin!

 

Kutsal Kitap

1 Daha sonra Tanrı İbrahimi denedi. ‹‹İbrahim!›› diye seslendi. İbrahim, ‹‹Buradayım!›› dedi.
2 Tanrı, ‹‹İshakı, sevdiğin biricik oğlunu al, Moriya bölgesine git›› dedi, ‹‹Orada sana göstereceğim bir dağda oğlunu yakmalık sunu olarak sun.››
3 İbrahim sabah erkenden kalktı, eşeğine palan vurdu. Yanına uşaklarından ikisini ve oğlu İshakı aldı. Yakmalık sunu için odun yardıktan sonra, Tanrının kendisine belirttiği yere doğru yola çıktı.
4 Üçüncü gün gideceği yeri uzaktan gördü.
5 Uşaklarına, ‹‹Siz burada, eşeğin yanında kalın›› dedi, ‹‹Tapınmak için oğlumla birlikte oraya gidip döneceğiz.››
6-7 Yakmalık sunu için yardığı odunları oğlu İshaka yükledi. Ateşi ve bıçağı kendisi aldı. Birlikte giderlerken İshak İbrahime, ‹‹Baba!›› dedi. İbrahim, ‹‹Evet, oğlum!›› diye yanıtladı. İshak, ‹‹Ateşle odun burada, ama yakmalık sunu kuzusu nerede?›› diye sordu.
8 İbrahim, ‹‹Oğlum, yakmalık sunu için kuzuyu Tanrı kendisi sağlayacak›› dedi. İkisi birlikte yürümeye devam ettiler.
9 Tanrının kendisine belirttiği yere varınca İbrahim bir sunak yaptı, üzerine odun dizdi. Oğlu İshakı bağlayıp sunaktaki odunların üzerine yatırdı.
10 Onu boğazlamak için uzanıp bıçağı aldı.
11 Ama RABbin meleği göklerden, ‹‹İbrahim, İbrahim!›› diye seslendi. İbrahim, ‹‹İşte buradayım!›› diye karşılık verdi.
12 Melek, ‹‹Çocuğa dokunma›› dedi, ‹‹Ona hiçbir şey yapma. Şimdi Tanrıdan korktuğunu anladım, biricik oğlunu benden esirgemedin.››
13 İbrahim çevresine bakınca, boynuzları sık çalılara takılmış bir koç gördü. Gidip koçu getirdi. Oğlunun yerine onu yakmalık sunu olarak sundu.
14 Oraya ‹‹Yahve yire›› adını verdi. ‹‹RABbin dağında sağlanacaktır›› sözü bu yüzden bugün de söyleniyor.
15 RABbin meleği göklerden İbrahime ikinci kez seslendi:
16 ‹‹RAB diyor ki, kendi üzerime ant içiyorum. Bunu yaptığın için, biricik oğlunu esirgemediğin için
17 seni fazlasıyla kutsayacağım; soyunu göklerin yıldızları, kıyıların kumu kadar çoğaltacağım. Soyun düşmanlarının kentlerini mülk edinecek.
18 Soyunun aracılığıyla yeryüzündeki bütün uluslar kutsanacak. Çünkü sözümü dinledin.››
19 Sonra İbrahim uşaklarının yanına döndü. Birlikte yola çıkıp Beer-Şevaya gittiler. İbrahim Beer-Şevada kaldı.
20 Bir süre sonra İbrahime, ‹‹Milka, kardeşin Nahora çocuklar doğurdu›› diye haber verdiler,
21 ‹‹İlk oğlu Ûs, kardeşi Bûz, Kemuel -Aramın babası-
22 Keset, Hazo, Pildaş, Yidlaf, Betuel.››
23 Betuel Rebekanın babası oldu. Bu sekiz çocuğu İbrahimin kardeşi Nahora Milka doğurdu.
24 Reuma adındaki cariyesi de Nahor’a Tevah, Gaham, Tahaş ve Maaka’yı doğurdu.

1. Charles F. Pfeiffer, The Book of Genesis, s.6.