Yeşu Giriş


YEŞU

Yazar

William MacDonald


Bu kitap, Tanrı Sözü’nün zenginliğini açık ve kolay anlaşılır hale getirmek için hazırlanan bir Kutsal Kitap yorumudur. Samimi, saygılı, adanmış ve ilmi bir şekilde yazılmıştır. Kişisel tapınma zamanlarınızda ve grupça yapılan Kutsal Kitap çalışmalarınızda kullanmak için uygun bir seçenektir.


This is a Bible commentary that makes the riches of God’s Word clear and easy for you to understand. It is written in a warm, reverent, and devout and scholarly style. It is a good choice for your personal devotions and group Bible study.

© 1995 by William MacDonald, Believer’s Bible Commentary
Christian Missions in Many Lands, Inc.
PO Box 13, Spring Lake, NJ 07762
USA
— All Rights Reserved —


Giriş

“Kutsal Yazılar’ın bu bölümü, tarih yazma konusunda verimli, ama tarihsel duyarlılık ve algılama konusunda acil yardıma muhtaç kuşağımıza, bir tarih ve tarihsel sanat kitabı sunar.” — Paulus Cassel

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Yeşu, Musa’nın kitapları ve İsrail’in Kenan ülkesindeki tarihi arasında kurulmuş gerekli bir köprüdür. Hem İbranice kitap düzeninde, hem de günümüzdeki Hıristiyan düzeninde Yeşu, Eski Antlaşma’nın altıncı kitabıdır. Hıristiyanlar’a göre kitap, ‘tarih kitaplarının’ 12’sinin ilkidir (Yeşu’dan Ester’e kadar); Yahudiler’e göre ise kitap, ‘ilk peygamberler’ olarak adlandırdıklarının ilkidir (Yeşu’dan Ezra-Nehemya’ya kadar, Rut ve Tarihler, İbranice Eski Antlaşmanın sonundaki ‘yazılar’ bölümünde bulunur).

Jensen, kitabın önemini şu sözcüklerle vurgular:

Yeşu tam anlamıyla ilerleyen bir tarihin doruğu olduğu kadar, aynı zamanda İsrail için yeni bir deneyimin başlangıcıdır da… Tarihsel bağı kitaba, Eski Antlaşma yazılarında önemli bir yer sağlamış olmaktadır. 1

II. KİTABIN YAZARI

Kitabın yazarı bilinmemekle beraber, büyük bir bölümünü Yeşu’nun kendisinin kaleme aldığı, Yeşu’nun ölümünden sonra ise, başkâhin Elazar’ın ve oğlu Pinehas’ın kitabı tamamladığı söylenir. Yeşu Kitabı’nda yazarın olaylara birebir tanık olduğunu görürüz. Birinci tekil şahıs sıfatı kullanılarak yazılmış bölümler içeren kitap (5:1, 6), aynı zamanda özellikle Yeşu’nun bazı dokümanları yazdığını da anlatır (18:9; 24:26). Kitabın derlenmesi sırasında Rehav’ın halen yaşıyor olması (6:25), Yeşu’nun ana yazar olduğu düşüncesiyle uyumludur.

III. TARİH

Yeşu’nun tarihi, kısmen Mısır’dan Çıkış’ın tarihiyle bağlantılıdır (İ.Ö. 15 ya da 13. yüzyıl). Gerçekler, daha önceki ve daha tutucu bir tarih olan İ.Ö. 1400’lü yıllarla daha iyi uyuşur. Yeşu için İ.Ö. 1400 ve 1250 yılları arasındaki tarih, aşağıdaki nedenlerden kaynaklanıyor gibidir: Kitap, Süleyman’dan (16:10 ile 1Kr.9:16) ve hatta Süleyman’ın babası Davut’tan da önce yazılmış olmalıydı (15:63 ile 2Sa.5:5-9). Yeşu 13:4-6, Fenikeliler’i ‘Saydalılar’ olarak adlandırdığından, İ.Ö. 1100’lerden önce, Sur Sayda’yı fethettiğinde, yani İ.Ö. 1200’den önce yazılmış olmalıdır. Çünkü Filistliler, Filistin’i bu tarihten sonra istila etmişlerdi; yine de Yeşu’nun zamanında sorun yaratmamışlardır.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Mısır’dan Çıkış, halkını Mısır’dan çıkartan Tanrı’nın öyküsüyse, Yeşu Kitabı da, halkını vaat edilen ülkeye götüren Tanrı’nın öyküsüdür. Ulusun imansızlığına rağmen Tanrı, başlamış olduğu iyi işi tamamlayacaktı. Göreceğimiz gibi halk değişmemişti; hâlâ imansızdılar. Yine de, Rab’bin sözü yerine gelecek ve İbrahim’in soyu, antlaşma ülkesine kök salması ve büyümesi için dikilecekti (Yar.15:1316).

Bu kitaptaki olayları, Yasa’nın Tekrarı’nın son bölümünde kaydedilmiş olanlar izler. İsrail halkı Moav ovalarında, Şeria Irmağı’nın doğusunda kamp kurmuştu. Musa ölmüştü ve Yeşu kumandayı ele almıştı. Halkı Şeria’dan geçirerek vaat edilen ülkeye getirmek üzereydi. Musa aracılığıyla temsil edilen Yasa, Tanrı halkını mirasına ulaştıramazdı. Yalnızca, Yeşu tarafından resmedilen dirilmiş Mesih’in bunu yapması mümkündü.

Burada Yeşu hakkında bazı önemli gerçekleri yeniden gözden geçirmek için biraz ara vermeliyiz. Musa, onun adını Hoşea’dan Yeşu’ya çevirmişti (Say. 13:16). Yeşu Efrayim oymağındandı (Say.13:8) ve Musa’nın yardımcısıydı (Yşu.1:1). Rab’bin savaşlarına katılmış biriydi. İsrailliler, Amalekliler’e karşı yaptıkları ilk savaşta yenilmişlerdi (Çık.17) ve Yeşu İsrailliler’in Mısır’dan bu yana tanıdıkları tek komutandı. Ancak, Yeşu’yu, ulusun başına geçerek Musanın yerini alması için yeterli kılan, onun askeri başarısı değil, ruhsal canlılığı ve imanıydı. Gençliğinde sürekli Rab’bin çadırında kalırdı (Çık.33:11). Sina Dağı’nda Musa’yla birlikte bulunmuştu (Çık.32:17). O ve Kalev, halk 38 yıl önce Kadeş-Barnea’dayken vaat edilen ülkeyi iman gözleriyle görmüşlerdi (Say. 14:6-10). Musa tarafından eğitilen Yeşu, şimdi yaşı 90’ın üzerinde olmasına rağmen Yehova tarafından görevlendirilmişti.

 

ANA HATLAR
        Bölüm
I. VAAT EDİLEN ÜLKENİN İŞGALİ 1-12.
  A. Şeria Irmağı’nı Geçme Hazırlıkları 1.
  B. Eriha’daki Casuslar 2.
  C. Şeria Irmağı’nı Geçiş 3:1-5:1
  Ç. Gilgal’daki Törenler 5:2-12
  D. Eriha’nın Fethi 5:13-6:27
  E. Ay Kenti’ndeki Mücadele 7:1-8:29
  F. Antlaşmanın Şekem’de Onaylanması 8:30-35
  G. Givonlular’ın Hilesi 9.
  Ğ. Güneydeki Mücadele 10.
  H. Kuzeydeki Mücadele 11.
  I. Fetihlerin Özeti 12.
II. VAAT EDİLEN ÜLKEYE YERLEŞME 13-24.
  A. Alınacak topraklar 13:1-7
  B. Ülke’nin bölüştürülmesi 13:8-19:51
    1. Mülkten paylarını alan Manaşşe oymağının yarısı ile Ruben ve Gad oymakları 13:8-33
    2. Yahuda’nın payı 14,15.
    3. Yusuf’un payı 16,17.
    4. Toprakların diğer oymaklara bölüştürülmesi 18, 19.
  C. Sığınak Kentler 20.
  Ç. Levililer’e ayrılan kentler 21.
  D. Şeria’nın doğusundaki sunak 22.
  E. Yeşu’nun İsrail önderlerine yaptığı veda konuşması 23.
  F. Yeşu’nun İsrail halkına yaptığı veda konuşması 24:1-15
  G. Şekem’de yenilenen antlaşma 24:16-28
  Ğ. Yeşu’nun ölümü 24:29-33

1. Irving L. Jensen, Joshua, RestLand Won, s.14.